تاسیسات ساختمان

تاسیسات ساختمان

تأسيسات ساختمان

به مجموعه هاي تسهيل گر ساختمان ( خدمات زيربناي ضروري و ثابت تابع شرايط حاضر )  اصطلاحاً تأسيسات ساختمان اطلاق مي گردد كه به دو بخش مكانيكي و الكتريكي تقسيم مي شود.

1- تأسيسات مكانيكي

عمده ترين تأسيسات مكانيكي عبارتند از:

الف- تأسيسات بهداشتي

ب- تأسيسات گرمايي و سرمايي( حرارتي و برودتي)

ج –  تأسيسات گاز

د –  ساير ( عايق بندي – آسانسور – شوت زباله ........).

  الف: تأسيسات بهداشتي :

 ا- شبكه آب

2- شبكه فاضلاب 

3- استقرار وسايل بهداشتي.

" و جَعَلنا مِن الماء کُلَ شَیء حیّ "   ( سوره انبیاء آیه 30)

امام رضا(ع) فرمودند: " درباره آب سرد، روایت می‏‌کنم که حرارت بدن را فرو می‏‌نشانَد، صفرا را آرام می‏‌سازد، غذا را هضم می‏‌کند، پس‏مانده‏ایی را که در سرِ معده هست، ذوب می‏‌سازد و تب را از میان می‏‌بَرَد.

 (بحارالأنوار، جلد 66 ، صفحه 450 ، حدیث 16 دانش نامه احادیث پزشکی)

 

20110314150527894_azmayeshbig

 

 

 

1-  شبكه آب

1-1-  مقدمه: آب و آبرساني

139409261843389836727514139503220948165727898894

آب، مايه حياتي زندگي جانداران است و بدونه آب هيچ موجودي زنده اي نمي تواند به زندگي خود ادامه دهد. انسان براي تأمين نياز خود از آب، نخستين شهر ها را در كنار رودخانه هايي مانند نيل، دجله، فرات و سند ساخت.

در جاهايي كه دسترسي به آب رودخانه نداشت و يا از نظر كمي و كيفي جوابگوي نيازش نبود، براي رفع نيازهاي خود اقدام به كندن چاه نمود و يا به فكر جابه جا كردن آن افتاد (حفرقنات). از جريان رودخانه اين قانون طبيعي را آموخت كه آب مي تواند خود به خود از بلندي به گودي روان گردد در جاهايي كه آب در گودي قرار داشت بشر به پيروي از طبيعت و يا كندن شيارهاي روبازي در زمين، شيب لازم براي برقرار كردن جريان آب را ايجاد نمود.

در ايران كه به جز قسمتهاي از سلسله جبال البرز و زاگرس جاهاي ديگرش كم آب يا بي آب است، آب ارزش بسيار داشته، بنابراين ايرانيان در قدر شناسي از آن همواره كوشا بوده اند.

ايرانيان در قنات سازي به اندازه اي پيشرفت كردند كه امروز قنات سبك ملي استحصال  آبي ايرانيان ناميده مي شود و از نظر تكنيك مهندسي در سطح بالايي قرار داشته است. در گذشته نه چندان دور آب مورد نياز براي مصارف كشاورزي، همگاني و خانگي از چشمه ها، قنات ها و رودخانه ها تأمين مي شده كه با رشد جمعيت در شهرها و آلودگي برخي از منابع طبيعي آب، استخراج، تصفيه و لوله كشي آب گسترش يافت.

 

1-2- مصرف آب

تأمين آب شيرين مورد نياز مردم در جهان رفته رفته  به يكي از مشكلات قرن حاضر تبديل شده و در آينده بغرنج تر نيز خواهد شد. از يك سو جمعيت جهان افزايش مي يابد و از سوي ديگر ميانگين مصرف سرانه آب مردم افزايش خواهد يافت. آب درمراكز جمعيتي به سه گونه خانگي، صنعتي و همگاني مصرف مي گردد. مصرف هاي خانگي عبارتند از:

آشاميدني، پخت و پز، ظرف شويي، حمام، دست شويي، لباس شويي، شست و شوي خانه و غيره. مصرف صنعتي شامل، مصرف كارگاه هاي كوچك، كارخانه ها، واحدهاي دامداري و مصرف همگاني، مصرف هايي مانند آتش نشاني، تلفات آب و آبياري فضاهاي سبز را شامل مي شود.

jootixsci639

 

246843hou11755

 

 

براي مصارف خانگي به طور معمول از آب تصفيه شده شهري استفاده مي گردد. مصرف روزانه خانگي مردم بسته به بالا بودن سطح زندگي آنها تغيير مي كند. در شهرهاي بزرگ كه مردم بيشتر به بهداشت و پاكيزه گي توجه دارند و از نظر مالي داراي سطح زندگي بالا هستند، مصرف روزانه آنها بيشتر است جداول شماره (1-1) و (1-2) به ترتيب ميانگين مصرف سرانه مردم در كشورهاي گوناگون جهان در شبانه روز و بيشترين مصرف سرانه براي شهرهاي ايران را نشان       مي دهد.

لازم به ذكر است كه برخي از كشورهاي مرفه داراي مصرف سرانه بيش از 500 ليتر در شبانه روز و برخي از كشورهاي در حال رشد و خيلي كم آب داراي مصرف سرانه كمتر از اعدد  داده شده در جدول (1-1) مي باشند.

جدول شماره (1-1) ميانگين مصرف سرانه مردم در كشورهاي گوناگون جهان در شبانه روز

 

درصدمصرف خانگي

 

مقدارمصرف آب براي هر نفر در روز به ليتر

جمعيت برحسب

نفر

نوع مركز جمعيتي از نظر بزرگي

كشورهاي در حال

 رشد و كم آب

كشورهاي مرفه و

صنعتي و پر آب

60-80

100-80

200-150

كمتر از 10000

روستاها

40-60

150-100

250-200

20000-10000

شهرهاي كوچك

35-55

200-150

400-250

100000-20000

شهرهاي متوسط

30-50

300-200

500-400

بيش از 100000

شهر هاي بزرگ

 

  جدول شماره (1-2) بيشترين مصرف سرانه براي شهرهاي ايران

   نوع شهر

از نظر

بزرگي

جمعيت

برحسب

هزار نفر

مصرف سرانه(ليتر نفر در شبانه روز)

مناطق

سرد

مناطق

معتدل

مناطق

گرم

شهرهاي كوچك

شهرهاي متوسط

شهرهاي بزرگ

كوچك از 50

50 تا 500

بزرگتر از 500

175

200

225

200

230

260

225

260

295

                                    

 

1-3- خواص آب آشاميدني

1-3-1- خواص فيزيكي آب آشاميدني

دماي آب آشاميدني: آب بسيار سرد اثرات بدي روي دستگاه گوارش انسان دارد و آب گرم نيز گوارا نيست. مناسب ترين دماي آب آشاميدني 8 تا 12 درجه سانتيگراد است.

رنگ آب آشاميدني: آب آشاميدني بايد بي رنگ باشد. كدري آب به واسطه مواد معلق در آن است.

بوي آب آشاميدني: آب آشاميدني بايد بي بو باشد. وجود موادي مانند فنل و آمونياك بوي ناخوشايندي به آب مي دهد.

مزه آب آشاميدني: آب بايد گوارا باشد. آب با درجه سختي كم، حالت بي مزگي ناخوشايندي دارد. شوري آب به واسطه وجود نمك خوراكي و تلخي آب به علت زيادي تركيبات منيزيم است.

 

27-03IMG16370707

 

1-3-2- خواص شيميايي آب آشاميدني

سختي آب: سختي به واسطه وجود املاح كلسيم و منيزيم ايجاد مي شود.

درجه اسيدي آب يا PH : درجه اسيدي آب را با PH  مي سنجند اگر كمتر از 7 باشد آب خاصيت اسيدي دارد و اگرPH   بيش از 7 باشد آب خاصيت قليايي دارد. آب با درجه اسيدي  7=PH  خاصيت خنثي دارد. آب آشاميدني خوب بايد مايل به قليايي، يعني داراي 8تا 7 = PH  باشد.

 

abrama-slider-730x3507171AZMAYESH

 

1-4-          تجهيزات لوله كشي

 

 

لوله کشی آب سرد و گرم مصرفی و فاضلاب ساختمان

1-4-1-      لوله ها

§            لوله فولادي درزدار(سياه) : اين لوله را از ورق آهن مي سازند. ورق بريده شده به طول 6 متر را در داخل دستگاه نورد، نورد كرده و به صورت لوله در مي آورند. سپس درز لوله را جوش مي دهند. بنابر اين، اين لوله داراي درزي در طول لوله است. از اين لوله در تأسيسات حرارت مركزي، مثل تهويه مطبوع كه آب غير خوراكي در آن در جريان است و براي رفت و برگشت گازوئيل استفاده مي شود.

§            لوله فولادي گالوانيزه (سفيد): اين لوله در واقع همان لوله فولادي درزدار (سياه) است كه پس از ساخت براي محافظت در برابر مواد خورنده جداره داخلي و خارجي آن را با فلز روي روكش كرده اند. اين نوع لوله در شاخه هاي 6 متري به بازار عرضه مي شود. اتصال اين لوله معمولاً دنده اي است و نبايد از جوش براي اتصال آنها استفاده شود. از اين لوله در سيستم آب سرد و گرم بهداشتي و لوله هاي فاضلاب استفاده مي شود.

§            لوله هاي فولادي بدونه درز( مانسمان ): اين لوله از فولاد ساخته مي شود و جداره آن بدونه درز است. با قطر خارجي مساوي در مقايسه با لوله هاي درزدار، اين نوع لوله داراي ضخامت بيشتر و قطر داخلي كمتر است. از لوله مانسمان بيشتر در لوله كشي گاز و موارد كه فشار كار زياد است، استفاده مي شود.

§            لوله هاي پليمري: اين لوله ها در ساخت آنها از پلي مرها مثل : پلي اتيلن(PE)   ، پلي بوتيلن ( PB) و پلي پروپيلن (PP ) استفاده شده و امروزه به تدريج در برخي موارد جانشين لوله هاي فلزي شده اند.

§                       انواع لوله هاي متداول ديگر: براي اختصار فقط نام و مورد استفاده لوله هاي ديگر كه در تأسيسات كاربرد  دارند، بيان مي شود.

-                       لوله فولادي برق در سيم كشي روكار برق.

-                       لوله چدني براي تأسيسات فاضلاب.

-                       لوله چدني براي آب رساني و خطوط انتقال آب شهري.

-                       لوله سيماني براي دود كش و فاضلاب.

-                       لوله آزبستي (ايرانيت) فاضلاب آغشته به مواد شيميايي.

-                       لوله مسي در تأسيسات سيستم هاي سرد كننده، كويل هاي سرمايي و گرمايي.

 

 

2

 

1-4-2- وصاله ها ( فيتينگها)

در لوله كشي، براي اتصال لوله ها با يكديگر يا براي تغيير جهت دادن لوله يا انشعاب گرفتن يا تبديل قطر لوله از قطعاتي استفاده مي شود كه به آنها « وصاله» مي گويند. جنس وصاله ها بايد از چدن چكش خوار، فولاد و يا فولاد گالوانيزه باشد. متداول ترين آنها عبارتند از :

136250_2f905

 

§                       بوشن: قطعه استوانه اي است كه از داخل دنده شده و براي اتصال دو لوله و موارد ديگر به كار مي رود.

§                       زانو: وسيله اي براي تغيير جهت لوله كشي است. از نظر زاويه تغيير و نحوه دنده شدن داراي انواع مختلف است.

§                       سه راهي: وسيله اي براي گرفتن انشعاب در لوله كشي مي باشد كه ممكن است 90 درجه و 45 درجه باشد.

§            مغزي: وسيله اي است كه مي تواند يك لوله كوچك دو سر دنده يا قطعه ريختگي دو سر دنده باشد و براي اتصال وصاله ها به هم ديگر يا اتصال وصاله ها به شيرها و موارد ديگر به كار مي رود.

§            مهره ماسوره: وسيله اي است براي اتصال دو قسمت لوله كشي كه از آن هر يك به يك طرف وصل مي شود و قطعه به هم ديگر دو قسمت لوله كشي را به هم وصل مي كند. از مهره ماسوره در اتصال سيستم لوله كشي به دستگاههايي مانند آبگرم كن و اتصال در طول هاي بلند و همچنين در مدارات بسته لوله كشي استفاده مي شود.

§            تبديل: وسيله اي است براي ايجاد تغيير قطر در لوله كشي، كه ممكن است به صورت روپيچ، توپيچ، بوشن تبديل، زانوي تبديل و سه راه تبديل باشد.

§                       در پوش: در صورت لزوم براي بستن انشعابات مورد استفاده قرار مي گيرد.

3(328)

 

سیستم آب رسانی

1-4-3- شير ها

شيرها وسايلي هستند كه براي باز و بسته كردن مسير، تنظيم مقدار جريان آب، كنترل سطح آب و برداشت آب به كار برده مي شوند. در تأسيسات لوله كشي آب رساني ساختمان، شيرها به سه گروه شيرهاي برداشت، شيرهاي مسير و شيرهاي ايمني و كنترل دسته بندي مي شوند.

1-4-3-1- شير هاي برداشت

شامل شيرهاي ساده تكي، شيرهاي پسيوار و شيرهاي فشاري (شست و شو) مي باشند. جنس اين شير معمولاً از آلياژ برنج است و براي زيبايي آن را با آبكاري كرم و نيكل روكش مي كنند.

شيرهاي ساده تكي

شيرهاي ساده تكي در انواع و اشكال گوناكون ساخته مي شوند و مهم ترين آنها شير كرمه دنباله كوتاه، شير كرمه دنباله بلند( استيل)، شير برنجي معمولي و شير برنجي سر شلنگي هستند.

 

 

شيرهاي مخلوط

شيرهاي مخلوط كه براي مخلوط كردن آب سرد و آب گرم و رساندن آب به دماي لازم به كار مي روند. به دو گروه توكاسه و ديواري تقسيم بندي مي شوند. نوع توكاسه در مدل و اشكال گوناگون از طرف سازندگان عرضه مي شوند.

شير پسيوار

شير پسيوار در روشويي ها و ظرف شويي ها كه از شير مخلوط توكاسه استفاده مي كنند ارتباط شير مخلوط و شبكه لوله كشي آب سرد يا آب گرم به وسيله اين شير برقرار مي شود.

Faucets-1-2

 

شيرهاي فشاري

شيرهاي فشاري وسيله اي است كه براي شست  و شوي كاسه توالت و تخليه فاضلاب به كار مي رود.

1-4-3-2- شيرهاي مسير

شيرهايي هستند كه در مسير لوله كشي براي باز و بسته كردن مسير و تنظيم فشار و جريان آب به كار مي روند. شير فلكه

كف فلزي، شيرفلكه كشويي، شير يك طرفه از جمله شيرهاي مسير هستند.

gatevalve

 

 1-4-3-3- شيرهاي ايمني و كنترل

اين شيرها به منظور ايجاد ايمني در كار دستگاه ها در تأسيسات بهداشتي و گرمايي ساختمان به كار مي روند. داراي انواع و اقسام زيادي هستند كه در اينجا به دو نوع آن، يعني شير اطمينان و شير شناور مي پردازيم.

safety chekhov

 

 

شير اطمينان يا شير رها كننده

شير اطمينان يا شير رها كننده براي كنترل فشار آبگرمكن ها و جلوگيري از خطرات ناشي از افزايش فشار آنها از اين شير استفاده مي شود كه در موقع بالا رفتن فشار و يا درجه حرارت به طور اتوماتيك باز شده و مقداري از آب يا بخار را

خالي مي كند. اين شير در انواع كنترل كننده فشار و درجه حرارت ساخته و در بالاي آب گرمكن نصب مي شود.

شير شناور(فلوتر)

شير شناور براي كنترل سطح آب در مخزن ها به كار مي رون. شير با كمك گودي توخالي و شناوري كه با پايين و بالا رفتن سطح آزاد آب در مخزن، پايين و بالا مي رود از حالت كاملاً باز به حالت كاملاً بسته تغيير مي كند. نوع كوچك آن در مخزن هاي انبساط سيستم گرمايي مركزي، كولرآبي، مخزن شست و شو سرويس بهداشتي و نوع بزرگ آن در مخزن هاي ذخيره آب به كار مي رود.

 

 

1-4-3-4- شيرها اتو ماتيك

شير هاي اتو ماتيك نيز يكي از مواردي هستند كه موجب صرفه جويي در مصرف آب مي شون و طرز كار آنها بدين صورت است كه وقتي دست يا شيئي در زير شير قرار مي گيرد آب باز مي شود و وقتي كه دست يا شيئي از زير شير كنار مي رود آب قطع مي شود.

اين شير ها بيشتر در مراكز خدمات رفاهي - مسافرتي مثل : رستورانها، هتل ها، فرودگاه ها و...... مراكز دولتي - آموزشي – بهداشتي مثل : ادارات، دانشگاه ها، بيمارستانها و...... اماكن تجاري و عمومي مثل: شركتها، مساجد، پارك ها و.... به كار مي روند و در صرفه جويي آب و انرژي تأثير مطلوبي دارند.

2921_mo102_big

 

1-4-3-5- شير ها ترموستاتيك

شير هاي ترموستاتيك نوعي ديگر از شيرهايي هستند كه مي توانند در مصرف بهينه انرژي مؤثر باشند. ساختمان اين شيرها طوري است كه دماي آب خروجي از شير انتخاب مي شود و شير توسط عضو حرارتي، ورود آب سر و گرم را طوري تنظيم مي كند كه دماي آب خروجي برابر با درجه تنظيم شده باشد. بدين ترتيب از هدر رفتن آب سرد يا آب گرم در زمان تنظيم جلوگيري مي شود. اين شيرها مي توانند جايگزين شيرهاي مخلوط معمولي شوند.

1web

 

1-5- آويزها وساپورت ها ( نگهدارنده هاي لوله)

آويز لوله (PIPE HANGER) : آویزهاي لوله ابزارهاي براي مهار و نگهداري لوله به طور ثابت در مكان معيني هستند.  آويز  وزن لوله را از طرف بالا مهار می کند و عضو مهار کننده تحت کشش قرار دارد.

ساپورت لوله (PIPE SUPPORT) : ساپورتها ابزارهاي هستند كه براي مهار لوله در زير لوله قرار مي گيرند و به صورت تكيه گاه عمل مي كنند. در  اين حالت وزن لوله به ساپورت منتقل مي شود يعني عضو مهار کننده لوله در زیر قرار می گیرد و تحت نیروی فشاری است.

pipe-support-system

 

1-6-طرح و محاسبه لوله کشی آب سرد و گرم

به هنگام طراحي تأسيسات تأمين آب سرد و گرم ابتدا بايد حداكثر ميزان جريان آب احتمالي را ارزيابي كرد. در بيشتر ساختمانها استفاده همزمان از كل لوازم بهداشتي نصب شده امري نادر است و بنابر اين يك شبكه بنا به دلايل اقتصادي معمولاً براي استفاده بهينه طراحي مي شودكه از حداكثر ميزان استفاده احتمالي كمتر است. ميزان تقاضاي احتمالي به نوع لوازم بهداشتي، نوع ساختمان مربوطه و توالي استفاده بستگي دارد.

«اچ.ا. هاويك  H.A.Howick » بر اساس نظريه احتمالات روشي را براي ارزيابي حداكثر ميزان تقاضاي احتمالي ابداع كرده است.در اين روش بر اساس ميزان آب تحويلي به لوازم بهداشتي، مدت باز بودن شيرها در زمان استفاده و تقاضاي همزمان براي نوع ويژه اي از لوازم بهداشتي، براي هريك از انواع لوازم بهداشتي يك ميزان «واحد بار» تعيين شده، یک واحد مصرف عبارتست از 8/1 ليتر در دقيقه واحد هاي كم تا 3/0 ليتر در در دقيقه براي تعداد واحد بالا.  جدول شماره (1-3)   ميزان «واحد بار» لوازم بهداشتي مختلف ارائه شده است.

 

جدول شماره  (1-3) ميزان «واحد بار» لوازم بهداشتي

نوع ساختمان

جزئيات

ميزان واحد بار

 

مسكوني و آپارتمان

مخزن شست و شوي توالت

2

دستشويي

5/1

وان

10

سينك ظرفشويي

5-3

 

دفاتر

مخزن شست و شوي توالت

2

دستشويي(استفاده پراكنده)

5/1

دستشويي(استفاده ازدحامي)

3

مدارس و ساختمانهاي صنعتي

مخزن شست و شوي توالت

2

دستشويي

3

دوش(با سردوشي)

3

وان عمومي

 

22

 

توجه: در برخي از لوازم بهداشتي وجود جريان آب پيوسته در تمامي مدت زمان استفاده ضرورت دارد. اين لوازم بهداشتي عبارتند از: لوازم بهداشتي شست و شو با شيرهاي افشانه اي، افشانه هاي چتري، سردوشيها يا لوازم مشابه.

 

در ساختمانهايي كه ميزان تقاضا بهينه بالايي وجود دارد، براي اين لوازم بهداشتي نمي توان از ميزان واحد بار استفاده كرد و همان طور كه در جدول(1-3)  نشان داده شده است، وجود ميزان جريان 100 درصدي براي اين لوازم بهداشتي ضرورت دارد. همين موضوع در مورد مخازن شست و شوي اتوماتيك و آبريزها صادق است.

1-6-1- حداقل تسهیلات بهداشتی:

پیش یبنی حداقل تسهیلات بهداشتی در ساختمان که مستقیما با آسایش و بهداشت ساکنین آن ارتباط خواهد داشت، از اهم مسایلی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

1-6-2- افت فشار در لوله ها:

افت فشار در لوله ها بخش مهمی از افت فشار در سیستم لوله کشی را تشکیل می دهد میزان آن بر حسب نوع لوله های مصرفی و چگونگی سطح اخلی آن ها متفاوت است.

                جدول شماره (1-4) حداقل ميزان جريان پيشهادي در لوازم يهداشتي مختلف

نوع وسيله بهداشتي

ميزان جريان (ليتر در ثانيه)

مخزن شست و شوي توالت

دستشويي

دستشويي با شيرهاي افشانه اي

وان( خصوصي)

وان(عمومي)

دوش(با سردوشي)

سينك ظرفشويي با شيرهاي mm 13

سينك ظرفشويي با شيرهاي mm 19

سينك ظرفشويي با شيرهاي mm 25

12/0

15/0

04/0

3/0

6/0

12/0

2/0

3/0

6/0

 

 

                    نمودار شماره (1-1) تبديل واحد بار برحسب ليتر در ثانيه جهت طراحي

DSC07954

 

1-6-3- مراحل طرح و محاسبه سیستم لوله کشی آب سرد مصرفی:

1) ترسیم کروکی سیستم لوله کشی شامل کنتور، لوله اصلی، رایزرها و شاخه ها و نشان دادن لوازم بهداشتی مورد استفاده بر روی نقشه ساختمان.

2) تعیین واحد های مصرف هر یک از وسایل بهداشتی متصل به سیستم لوله کشی.

3) تعیین میزان واقعی تقاضای آب بر حسب ليتر.

4) مشخص نمودن مرتفع ترین، دورترین و پر فشارترین وسیله بهداشتی موجود در سیستم و تعیین طول مسیر لوله کشی از محل اتصال به لوله اصلی آب خیابان تا آن وسیله بهداشتی با احتساب طول معادل وصاله ها و شیرهای این مسیر. بابت افت فشار در کلیه اتصالات مسیر می توان 50 درصد به طول مسیر لوله کشی اضافه نمود.

5) تعیین خداقل فشار آب در لوله اصلی خیابان و همچنین فشار لازم برای بالاترین وسیله بهداشتی.

6) محاسبه نرخ تقریبی افت فشار در سیستم با استفاده از فرمول زیر:

P= [ Ps – 0.434h – Pf – Pm ] × 100/ L

P: متوسط نرخ افت فشار در سیستم لوله کشی.

Ps: فشار در لوله اصلی خیابان.

Pf: حداقل فشار مورد نیاز در بالاترین و دورترین وسیله بهداشتی.

Pm: افت فشار در کنتور آب.

 h: ارتفاع بالاترین وسیله بهداشتی از لوله اصلی خیابان.

L: طول کل مسیر لوله کشی مذکور.

7) تعیین قطر لوله اصلی با معلوم بودن نرخ افت فاشر و میزان واقعی دبی کل ساختمان مذکور.

8) تعیین قطر لوله های فرعی با معلوم بودن نرخ افت فشار و دبی واقعی آب در هر قسمت از سیستم.

مثال1 : ميزان جريان طراحي لوله توزيع آب سرد يا گرمي را تعيين كنيد كه به 8 توالت و 12 دستشويي يك دفتر خدمات مي دهدرا محاسبه كنيد.

از روي جدول شماره  (1-3) براي هريك از شيرها ميزان واحد بار را محاسبه نموده عدد جمعي را  بر روي نمودار شماره(1-1) برده و ميزان مصرف را بر اساس ليتر در ثانيه برآورد مي كنيم.

واحد بار     16= 2*8         توالت      .   

واحد بار   18 = 5/1 * 12  دستشويي

واحد بار  34 =                              .

از نمودار (1-1) مشخص مي شود كه ميزان جريان واحد 34 بار، در حدود 6/0 ليتر در ثانيه است.

مثال 2 :  ميزان جريان طراحي لوله توزيع آب سردي را تعيين كنيد كه به 20 توالت، 24 دستشويي، 10 آبريز، 6 دوش و 4 سينگ نظافت در كارخانه اي خدمات مي دهد كه در آن تقاضاي بيشينة بالايي براي استفاده از دوشها وجود دارد.

همچون مسئله بالا از روي جدول شماره  (1-3) براي هريك از شيرها ميزان واحد بار را محاسبه نموده عدد جمعي را  بر روي نمودار شماره  (1-1) برده و ميزان مصرف را بر اساس ليتر در ثانيه برآورد مي كنيم.

 

واحد بار     40= 2*20         توالت      .   

واحد بار   72 = 3 * 24  دستشويي      .

واحد بار    1672 = 4 * 4 سينك         .

واحد بار  128 =                              .

از نمودار شماره (1-1) مشخص مي شود كه ميزان جريان 128 واحد بار، در حدود 6/1 ليتر در ثانيه است به اين مقدار

بايد آب مورد نياز شست و شوي آبريزها و استفادة پيوسته از دوشها را نيز اضافه كرد. شست و شوي آبريزها هر 20 دقيقه

يك بار ضرورت درد و مقدار آب مورد نياز شست و شوي هر آبريز 5/4 ليتر است.

ليتر در هر           20 دقيقه     45= 5/4*10              .   

                       يا                                                                             ليتر در ثانيه       0375/0 = ( 60 *20)/ 45   

آب مورد نياز 6 دوش:            .

ليتر در ثانيه         72 /0 = 12/0 * 6               .

كل ميزان جريان مورد نياز برابر است با :                                          ليتر در ثانيه   3575/2=72/0+0375/0 +6/1

يا تقريباً 4/2 ليتر در ثانيه                                                                                                   =2.4 litr/s  q

 

تخمين قطر لوله هاي يك ساختمان

تعيين اندازه لوله هاي براي يك ساختمان كوچك مانند منزل مسكوني كه در آن يك خانواده زندگي مي كند، معمولاً بر پاية تجربه مهندس طراح و بدون نياز به محاسبه صورت مي گيرد. براي شاخه هاي كوچك منتهي به يك و سيله بهداشتي منفرد، اندازه لوله هاي ارائه شده در جدول 1-5 رضايتبخش مي باشند. اندازه هاي زير نيز براي شاخه هايي كه آب چند وسيله بهداشتي را حمل مي كنند پيشنهاد مي شوند:

 

براي لوله اي كه آب تا حد اكثر سه شاخه    اينچي را حمل مي كند.

  براي لوله اي كه آب تا حداكثر سه شاخه   اينچي را حمل مي كند.

 براي لوله اي كه آب تا حداكثر سه شاخه  اينچي يا هشت شاخه  اينچي يا پانزده شاخه  اينچي را حمل مي كند.

 

                        جدول شماره ( 1-5) حداقل قطر لوله هاي اتصالي به وسايل بهداشتي

نوع وسيله بهداشتي

نمره لوله به اينچ

نوع وسيله يا طراحي

نمره لوله به اينچ

دوش با يك سر شير

لوله شستشو    

سينك هاي كم سرويس

سينك و سيني ظرف شوئي

سينك هاي دائم در حال كار

آبخوري و فواره

آبريز از فلاش تانك

ماشين ظرفشوئي خانگي

آبريز از فلاش والو (شیر فشاری).

سينك ظرفشوي خانگي

توالت ، مستراح فرنگي  (مخزن دار)

سينك ظرفشوي اماكن تجاري

توالت ، مستراح فرنگي  ( با شير فشاري )

دستشوئي (مستراح)

لوله آب گلخانه يا استفاده حيوانات

لباس شوئي و خشك كن هر عدد

لوله برداشت آب ساير مصارف

--------------

---------

 

 

توصيه هاي فني لوله كشي برابر نشريه 128 سازمان مديريت

- لوله کشی باید در کوتاهترین مسیر و با کمترین پیچ و خم، موازی یا عمود بر دیوارهای ساختمان انجام شود.

برای این کار، حتی المقدور از مسیرهایی كه هیچگونه آسیبی به اسکلت ساختمان (از قبیل شکاف دادن، بریدن و …)وارد نیاید استفاده شود.

- عبور لوله از دیوار، تیغه، سقف و کف باید از داخل غلافی که قطر داخلی آن دست کم 20 میلیمتر از قطر خارجی لوله بزرگتر باشد، صورت گیرد. انتهای غلاف باید حداقل 10 میلیمتر از سطح خارجی دیوار یا کف یا سطح خارج شود. فاصله بین لوله و غلاف باید با مواد قابل انعطاف پر شود.

- هیچ نوع اتصالی نباید در داخل اجزای ساختمان یا غلاف لوله قرار گیرد.

- در ساختمانهای مسکونی لازم است از نصب لوله های آب و فاضلاب در کنار هم خودداری شود. زیرا بر اثر مرور زمان و بروز پوسیدگی در لوله ها و از بین رفتن آب بندی آنها احتمال تراوش و آلودگی آبهای آشامیدنی و بهداشتی وجود دارد. در اثر اجتناب ناپذیر بودن این امر باید رعایت فاصله مناسب را نمود. در لوله کشی افقی لوله های فاضلاب را در زیر سایر لوله ها نصب می کنند.

- چنانچه لوله کشی به موازات پی ساختمان و یا خارج از دیوارهای باربر انجام می شود ، لوله ها باید حداقل یک متر از پی و  دیوار فاصله داشته باشند.

- چنانچه لوله کشی پایین تر از پی ساختمان یا دیوارهای باربر اجرا می گردد، باید در خارج از شعاع 45 درجه پی ها قرار گیرد.

 

- لوله کشی باید نزدیک دیوارها، تیغه ها، سقفها اجراء گردد و حتی المقدور از اجرای آن به صورت کف خواب اجتناب نموده و یا حداقل محل لوله های عمودی را چنان در نظر گرفت که طول لوله کف خواب به حداقل ممکن برسد.

- کف بستری که برای نصب لوله ها حفر شده است باید فرم لوله باشد، بطوریکه تکیه گاه یکدست و یکنواختی در سرتاسر طول بین دو اتصال برای تحمل وزن لوله ها پدید آید.

- لوله های روی کار یا زیر کف و داخل ترنج، در محوطه خارج ساختمان یا در فضای داخل ساختمان که گرم نمی شوند، اگر در معرض یخ زدن باشند باید با عایق گرمایی، یا روشهای مورد تأیید دیگر حفاظت شوند.

- اگر کف بستر لوله گذاری مناسب نیست باید آن را با لایه های 15 سانتیمتری ماسه و شن نرم پر کرد و هر لایه را جداگانه باید کوبید.

- اگر در کف بستر لوله گذاری سنگ مشاهده شود، باید قسمت سنگی را دست کم تا 5/7 سانتیمتر تراشید و کف بستر را با ماسه و شن نرم پر کرد و کوبید.

- تغییرزاویه در لوله کشی ها برای پیروی از امتداد دیوارها، طبق نقشه انجام می شود.

- لوله های افقی اگر به صورت زیر سقفی و یا تحت پوشش سقف کاذب نصب می  شوند باید در حداکثر ارتفاع ممکن اجرا شوند.

- لازم است از اجرای لوله کشی در بالای دستگاههای برقی خودداری شود، اگر این کار در محلی اجتناب ناپذیر است باید سینی قطره گیر در زیر لوله ها پیش بینی و نصب گردد تا از بروز خطرات برق گرفتگی و اتصال و سوختن سیمها و دستگاه ها جلوگیری شود.

- هیچیک از لوله کشی های تأُسیسات بهداشتی بجز کفشوی کف چاه آسانسور نباید در داخل چاه آسانسور یا اتاقهای ماشینهای آن  نصب شود.

- قبل ازاجرای لوله کشی، باید مسیرهای عبور لوله را با رشته های دیگر کار(ساختمانی- برقی- مکانیکی) مطابقت داده تا از دوباره کاریهای احتمالی جلوگیری شود. اساساً در اجرای تأُسیسات ساختمان بر مبنای نقشه های از قبل طرح شده عمل می شود و پیش بینی های لازم جهت جلوگیری از تداخل لوله های آب و برق و مجاری هوا بعمل می آید. لیکن در موارد متعددی براساس شرایط اجرای کار، نقشه ها و طرحها تغییر می یابد که مجری قبل از شروع کار موظف به کنترل کلیه موارد از جمله عدم تداخل لوله کشی های مختلف، درگیرنبودن لوله ها و عدم مخالفت از باز شدن کامل درب ها و پنجره ها می باشد.

- لوله کشی اصلی آبرسانی و لوله خروجی فاضلاب ساختمان را می توان تحت شرایط زیر در داخل یک کانال اجرا نمود.

الف -  سطح زیر لوله آبرسانی در سراسر مسیر، حداقل 30 سانتیمتر بالاتر از سطح روی لوله فاضلاب در بلندترین نقطه مسیر آن باشد.

ب - لوله اصلی آبرسانی روی یک تکیه گاه محکم که در یک طرف کانال مشترک ایجاد می شود، نصب گردد.

ج – تعداد اتصالات لوله های اصلی آبرسانی در حداقل ممکن باشد.

د – جنس لوله فاضلاب و آبرسانی و اتصالات و طرز نصب آنها چنان باشد که در بدترین شرایط امکان خورندگی، لرزشها، نشست زمین، بارهای خارجی و ...مقاومت کافی داشته باشد و از نشت مواد موجود در فاضلاب، جلوگیری شود.

- در لوله کشی فولادی گالوانیزه خم کردن لوله ها مجاز نیست و باید از زانوهای گالوانیزه استفاده کرد.

- در اتصال دنده ای مواد آب بندی فقط باید روی دنده های خارجی (دنده نر) اضافه شود.   

- در جریان نصب لوله و دیگر اجزای لوله کشی باید داخل لوله ها و فیتینگها از ذرات فلز، ماسه، خاک، مواد آب بندی و غیره کاملاً پاک باشد.

- برای تخلیه آب شبکه لوله کشی ساختمان باید شیر تخلیه آب بعد از کنتور آب ساختمان و بلافاصله بعد از شیر قطع و وصل و شیر یکطرفه نصب شود.

- تغییر سطح مقطع داخلی در اتصالات لوله کشی نباید ناگهانی باشد و باید به واسطه تبدیلها به تدریج صورت گیرد.

- در نقاط بالای شبکه لوله کشی باید شیر تخلیه هوا نصب شود. در نقاط پایین شبکه لوله کشی باید شیر تخلیه آب نصب شود.

- لوله ها باید به سمت نقاط تخلیه و برداشت آب شیب داشته باشند.

- داخل شافتهای عمودی که لوله در آن نصب می شود، باید کاملاً نازک کاری و صاف شده باشد.

- لوله ها و دیگر اجزای لوله کشی باید با بست در مسیرهای مقرر شده ثابت شوند.

- در لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی باید برای امکان انبساط و انقباض لوله ها پیش بینی های لازم صورت گیرد.

 

تنظیم فشار آب شبکه:

- نصب مستقیم پمپ روی لوله انشعاب آب شهر مجاز نیست.

- روی لوله ورودی به پمپ باید یک شیر قطع خودکار نصب شود تا اگر در لوله ورودی فشار به کمتر از 6/0 بار رسد پمپ را به طور خودکار خاموش کند و از پدید آمدن خلاُ با فشار منفی در لوله جلوگیری کند.

- در سیستم تانک تحت فشار، روی تانک باید شیر اطمینان نصب شود.

- شیر اطمینان تانک باید طوری تنظیم شود تا در فشاری برابر با فشار کار مجاز تانک عمل نماید و آب را تخلیه کند.

- لوله تخلیه شیر اطمینان نباید از جنس قابل انحناء باشد.تخلیه آب در این لوله باید بطور ثقلی صورت گیرد.

- لوله تخلیه شیر اطمینان نباید مستقیماً به لوله فاضلاب متصل شود.

- اگر فشار آب ورودی به شبکه لوله کشی توزیع آب آشامیدنی در ساختمان یا قسمتی از آن بیشتر از حد مورد تایید باشد، باید، شیر فشار شکن روی لوله ورودی نصب شود. شیر فشار شکن باید قابل تنظیم و مورد تایید باشد.

- شیر فشار شکن باید لوله by pass  داشته باشد و روی لوله  by pass  باید یک شیر کف فلزی نصب شود.

- روی لوله ورودی آب به شیر فشار شکن و روی لوله خروجی از آن باید شیر قطع و وصل و فشار سنج نصب شود. همچنین روی لوله خروجی از شیر فشار شکن و پیش از شیر قطع و وصل باید یک شیر اطمینان فشاری نصب شود.

 

مخازن ذخیره آب

- لبه زیر دهانه لوله ورودی آب به مخزن باید دست کم 40 میلیمتر از لبه روی دهانه سرریز آب مخزن بالاتر باشد تا فاصله هوایی لازم تأمین شود.

- قطر نامی لوله سرریز باید دست کم دو برابر لوله ورودی آب به مخزن ذخیره باشد. لوله سرریز آب مخزن نباید از جنس قابل انحناء باشد. انتهای لوله سرریز باید دست کم 150 میلیمتر بالاتر و دور تر از کفشوی یا هر نقطه تخلیه دیگر باشد. انتهای لوله سرریز نباید اتصال شلنگی داشته باشد و باید توری مقاوم در برابر خوردگی داشته باشد. لوله سرریز باید در مسیری کشیده شود که احتمال یخ زدن نداشته باشد، یا آنکه با عایق گرمایی در برابر یخ زدن حفاظت شود.

- لبه زیر دهانه لوله سرریز باید دست کم 40 میلیمتر از حداکثر سطح آب بالاتر باشد.

- مخزن ذخیره آب باید لوله هواکش داشته باشد تا فشار داخل مخزن را اتمسفریک کند. قطر نامی لوله هواکش باید دست کم برابر قطر لوله ورودی آب به مخزن باشد و باید دهانه انتهایی آن توری مقاوم به خوردگی داشته باشد.

منبع ذخیره آب باید در پایین ترین نقطه تخلیه یک شیر قطع و وصل داشته باشد. تمامی مواردی که در مورد لوله سرریز ذکر شد، در مورد لوله تخلیه نیز صدق می کند. قطر لوله تخلیه باید حداقل دو برابر قطر لوله ورودی باشد.

1- منبع ذخیره آب در صورتی که فولادی باشد باید سطوح داخلی و خارجی آن گالوانیزه باشد.

2- مخزن ذخیره آب در صورتی روی بام نصب می شود که جهت جلوگیری از یخ زدن و یا گرم شدن آن با عایق حرارتی پوشانده شود.

3-  اتاقهای مخازن ذخیره آب باید دارای هواکش و کف شوی باشد.

 

انشعاب از لوله آب آشامیدنی برای مصارف دیگر

1- انشعاب آب از شبکه لوله کشی آب آشامیدنی برای تغذیه تأسیسات گرمایی با آب گرم کننده یا بخار و نیز برای تغذیه

تأسیسات سرمایی با آب سرد کننده، باید با نصب فاصله هوایی یا یک شیر یک طرفه و یک خلأ شکن یا شیر یکطرفه دوتایی حفاظت شود.

2- برای تغذیه لوله کشی آب آتش نشانی از شبکه لوله کشی توزیع آب آشامیدنی روی لوله انشعاب آب باید یک شیر یکطرفه مورد تأیید نصب شود.

3- انشعاب آب از شبکه لوله کشی آب آشامیدنی برای تغذیه ماشین لباسشويي، ماشین ظرفشویی و دستگاه های مشابه دیگر باید با فاصله هوایی یا نصب یک شیر یکطرفه و یک خلأ شکن حفاظت شود.

4- انشعاب آب از لوله کشی توزیع آب آشامیدنی برای تغذیه سختی گیر باید با نصب فاصله هوایی، شیر یکطرفه و شیر خلأ شکن یا شیر یکطرفه دوتایی حفاظت شود. لازم به ذکر است نصب یک شیر یکطرفه روی لوله ورودی به سختی گیر خانگی برای حفاظت آب آشامیدنی کافی است.

5- انشعاب آب از لوله کشی توزیع آب سرد مصرفی برای تغذیه  لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی باید با نصب فاصله هوایی یا یک شیر یکطرفه حفاظت شود.

6- شیر آب سرد مصرفی روی لوازم بهداشتی باید سمت راست قرار گیرد و با علامت آبی مشخص شود و شیر آب گرم مصرفی باید سمت چپ قرار گیرد و با علامت قرمز مشخص شود.

7- هیچگونه اتصال مستقیم بین لوله کشی آب آشامیدنی و لوله کشی آب غیر آشامیدنی یا مایعات دیگر مجاز نیست.

8- اتصال مستقیم بین لوله کشی آب آشامیدنی که از شبکه آب شهری تغذیه می شود و لوله کشی آب آشامیدنی که از منابع خصوصی توزیع می شود مجاز نیست.

آزمایش شبکه آبرسانی

1- آزمایش ممکن است قسمت به قسمت و در جریان پیشرفت کار یا به طور کامل پس از نصب کلیه لوله ها و اجزای دیگر لوله کشی صورت گیرد.

2- پیش از انجام آزمایش و تأیید لوله کشی، هیچ یک از اجزای لوله کشی نباید با عایق یا اجرای ساختمان پوشیده شود و در هنگام آزمایش همه اجزای لوله کشی باید آشکار و قابل بازرسی باشد.

3- پس از آزمایش قسمت به قسمت یا کامل لوله کشی باید بعد از نصب لوازم بهداشتی، آزمایش فشار با آب انجام گیرد.

نحوه آزمایش

1- پس از خاتمه لوله کشی کلیه دهانه های باز به طور موقت بسته می شود و شبکه با آب پر، و هواگیری شود. قبل از آزمایش شبکه باید به مدت 2 روز پر از آب باقی بماند.

2- به کمک تلمبه مخصوص همراه فشار سنج با فشار حداقل 10 بار آزمایش انجام گردد. لازم به توضیح است فشار سنج باید در بالاترین قسمت شبکه نصب گردد.آزمایش حداقل یک ساعت باید به طول انجامد.

3- پس از نصب لوازم بهداشتی یک بار دیگر باید آزمایش فشار آب انجام شود. همه شیرها باید یک به یک باز و بسته شود.

 

2-  شبکه فاضلاب

2-1-   فاضلاب در تعریف

آب هاي آلوده ناشي از فعاليت هاي انساني را كه بايد دفع شود يا به عبارتي ديگر، آب هاي زائد را فاضلاب مي نامند.

 فاضلاب تركيبي از آب و مواد جامد است. آب موجود در فاضلاب  در حدود 9/99 درصد وزن آن را تشكيل مي دهد و فقط 1/0 درصد آن مواد ديگر است. مواد جامد فاضلاب از نظر فيزيكي شامل مواد معلق و مواد محلول است و از نظر شيميايي به دو دسته مواد آلي و مواد معدني تقسيم مي شود. علاوه بر  مواد خارجي آلي و معدني، فاضلاب داراي موجودات ذربيني(ميكروب ها، ويروسها و باكتري ها) نيز هست. از خصوصيات فيزيكي فاضلاب مي توان به درجه حرارت، رنگ و بوي فاضلاب اشاره كرد. مهمترين خصوصيات شيميايي فاضلاب عبارتند از: مواد آلي و موجود در فاضلاب، درجه اسيدي فاضلاب (PH) و گازهاي محلول در فاضلاب.

2-2- انواع فاضلاب

فاضلاب ها بر حسب نوع پيدايش به سه گروه فاضلاب خانگي، صنعتي و سطحي تقسيم مي شوند.

 

article-11

 

فاضلاب خانگي: به آب استفاده شده در حمام، دستشويي، توالت، ماشين لباس شويي و ديگر وسايل بهداشتي، فاضلاب اطلاق  مي شود چون اينگونه وسايل در خانه كاربرد دارند به آن فاضلاب خانگي مي گويند. فاضلاب خانگي به دو دسته فاضلاب سنگين (شامل فاضلاب توالت ها) و فاضلاب سبك شامل فاضلاب دستشويي ها، ظرف شويي ها، زير دوشي ها و امثال اين وسايل) تقسيم مي شود.

 2(395)

 

فضلاب صنعتي: با توجه به نوع فعاليت در مراكز صنعتي و بهداشتي (مانند: فاضلاب کارخانجات، بيمارستان ها و .....)، اين فاضلاب ها ايجاد مي شود كه ممكن است شامل انواع مواد شيميايي، باكتري ها، قارچ ها و مواد ديگر با رنگ، درجه حرارت، بو و درجه اسيدي متفاوت باشند.

13910120000208_PhotoA

 

فاضلاب سطحي: آب هاي حاصل از بارندگي ها و شست و شوي معابر عمومي، فاضلاب هاي سطحي را تشكيل مي دهند. اين نوع فاضلاب نيز از مواد جامد و آب تشكيل شده اند و بيشترين قسمت مواد جامد فاضلاب هاي سطحي را پس مانده هاي مواد غذايي، شن، ماسه، ذرات گياهي، مواد نفتي و ..... تشكيل مي دهند.

635989957420682466

 

 

2-3- ضرورت جمع آوري فاضلاب

ورود ميليون ها ليتر فاضلاب به رودخانه ها، درياها و منابع آب زير زميني باعث آلودگي شديد و خطرناك محيط زندگي انسان و ساير موجودات زنده مي شود. به منظور جلوگيري از انواع آلودگيها، سيستم هاي جمع آوري فاضلاب مورد استفاده قرار مي گيرد. در جدول شماره (2-1  )   بعضي از اثرات فاضلاب ها را بر محيط زيست مشاهده مي نماييد.

جدول شماره(  2-1  ) اثرات ورود فاضلاب ها به درون رودخانه ها و دریاها

نوع فاضلاب

منابع تولید کننده

بعضی از اثرات

غیر آلی و سمی

صنایع شیمیایی، نیروگاهای حرارتی

تغییرات فیزیکی و شیمیایی در آب، مسموم ساختن آبزیان

غیر آلی و غیر سمی

صنایع زغال سنگ، سیمان،گچ

ایجاد ذرات معلق در آب

آلی و سمی

صنایع پتروشیمی

کمبود اکسیژن در آب، اختلال در کیفیت آب، تهدید حیات آبزیان

آلی و غیر سمی

صنایع مواد غذایی

کمبود اکسیژن در آب

 

 

2-3-1- مهم ترین علل ضرورت جمع آوری و تصفیه فاضلاب عبارتست از:

1- بالا آمدن سطح آب های زیرزمینی، به علت اینکه میزان تخلیه فاضلاب در آب های زیر زمینی با میزان برداشت از آبهای زیرزمینی متناسب نیست، به طوری که ممکن است فاضلاب دفع شده در نقاط مرتفع شهر در پایین ترین نقاط شهر به سطح زمین برسد.

2- آلودگی آب های زیر زمینی به علت دفع فاضلاب به روش غیر بهداشتی که مخاطرات بهداشتی زیادی را به دنبال خواهد داشت.

3- آلودگی خاک که در نتیجه، ترکیبات شیمیایی و بیولوژیکی(بیماری زا) از طریق زنجیره غذایی (خاک به گیاه،گیاه به

حیوان، حیوان به انسان و یا گیاه مستقیم به انسان) به بدن انسان وارد می شود.

4- صدمه به حیات آبزیان.

5- عدم امکان استفاده مجدد از پسآب حاصل از تصفیه فاضلاب که باعث صرف هزینه های سنگین برای تأمین و انتقال آب می شود.

6- به منظور تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی (در  جمهوری اسلامی ایران، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل های بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می شود و...)

در این بخش سیستم های جمع آوری و دفع فاضلاب های خانگی و آب های سطحی مورد بررسی قرار می گیرد.

 

2-4- جمع آوری فاضلاب های خانگی

به منظور جلوگیری از آلودگی محیط زندگی جمع آوری و هدایت فاضلاب ساختمان به محل دفع، نیاز به یک سیتم لوله کشی است. در طرح این سیستم باید کم ترین طول لوله در نظر گرفته شود. همچنین تدابیری به منظور دفع سریع فاضلاب و جلوگیری از گرفتگی در مسیر فاضلاب پیش بینی شود، از جمله می توان به استفاده از لوله هایی با قطر مناسب، شیب بندی مناسب لوله ها استفاده از وصاله های 45 درجه (زانو، سه راه و ...) اشاره کرد.

 

JamNewsImage11085375

 

2-4-1- اجزای اصلی سیستم جمع آوری فاضلاب خانگی

- سیفون: وسیله ای است که از یک طرف به وسیله بهداشتی و از طرف دیگر به شاخه افقی فاضلاب اتصال دارد، شكل سيفونها به گونه اي است كه همواره مقداري آب درون آن باقي مي ماند  وجود اين آب در داخل سیفون باعث جلوگیری از عبور هوا و گاز درون شبکه به داخل ساختمان می شود.

I380X300_192296545631

 

- لوله افقی فاضلاب: از این لوله برای انتقال فاضلاب از سیفون به لوله قائم فاضلاب استفاده می شود.

- لوله قائم فاضلاب: فاضلاب از طریق لوله های افقی وارد لوله قائم شده به طرف پایین حرکت می کند.

- لوله هواکش: برای ایجاد ارتباط شبکه فاضلاب با جو و تخلیه گاز و هوای شبکه به بیرون می باشد و یکی از مهم ترین قسمت های شبکه لوله کشی فاضلاب است که تا روی بام امتداد می یابد.

 

2-5- جمع آوری آبهای سطحی(باران)

آب های باران حاصل از بارندگی بر روی ساختمان را با لوله جداگانه ای به نام لوله آب باران (ناودان) جمع آوری و تخلیه می نمایند. لوله آب باران را به طور معمول به لوله تخلیه فاضلاب وسایل بهداشتی وصل نمی کنند زیرا ممکن است در عملکرد سیستم لوله کشی فاضلاب اختلال ایجاد نماید. از جمله در اثر بارندگی شدید و تخلیه آب باران در لوله فاضلاب ممکن است آب سیفون های وسایل بهداشتی تخلیه شود و یا در مواردی آب باران از محل سیفون های طبقه همکف و یا زیرزمین وارد فضای ساختمان شود.

اگر لوله قائم آب باران، آب باران را از بام بالاتر به بام پايين تر منتقل مي كند، بايد دهانه خروجي آب از لوله قائم با كمك يك زانوي 90 درجه (يا دو زانوي 45 درجه) جريان آب را از حالت قائم به حالت افقي در آورد. در نقطه خروجي آب از دهانه هاي لوله بايد سطح بام پايين تر با سنگ يا بتن در برابر اثر خوردگي آب خروجي مقاوم شود.

- سطوح باز شبكه صافي بايد دست كم 5/1 برابر سطوح دهانه لوله قائم آب باران باشد.

- اگر لوله افقي اصلي آب باران ساختمان در نقطه خروجي از ساختمان يا ملك به لولهافقي اصليفلضلاب سلختمان متصل مي شود، بايد روي لوله افقي اصلي آب باران سيفون نصب شود.

- در معابر عمومی و فضاهای شهری محل هایی به منظور هدایت آب های ناشی از نزولات جوی در معابر تعبیه می گردد  ومعمولاً بین پیاده رو و خیابان ساخته می شود..

2-6- طرح شبكه

2-6-1- نقشه ها

1-  نقشه هاي اجرايي بايد شامل لوازم بهداشتي و ديگر مصرف كننده ها، مسير و قطر شاخه هاي افقي، لوله هاي قائم، لوله اصلي افقي و ساير اجزاي لوله كشي باشد.

2-  نوع مصالح و روشهاي نصب نيز بايد در نقشه ها يا مدارك پيوست آنها مشخص شود.

3-  پلان طبقه يا طبقات ساختمان و پلان محوطه ساختمان بايد در نقشه ها نشان داده شود.

4- نقشه ها بايد شامل دياگرام لوله كشي، طول تقريبي خطوط لوله، نقاط مصرف و رقوم لوله يا لوله هاي خروجي از ساختمان باشد.

5-  فشار كار طراحي و مشخصات مصالح انتخابي بايد در نقشه ها و مدارك پيوست آن مشخص شده باشد.

6-  مقياس نقشه ها نبايد از 100: 1 كوچكتر باشد.

7- علائم ترسيمي بايد طبق يكي از استانداردهاي مورد تأييد باشد ( پيشنهاد مي شود كه از علائم اشاره شده در نشريه 6- 128 استفاده گردد).

2-6-2- اطلاعات پيش از طراحي

1- پيش از طراحي بايد اطلاعات كافي از محوطه خارج ساختمان و چگونگي اتصال لوله اصلي فاضلاب به لوله از ساختمان، شبكه فاضلاب شهري، دستگاه تصفيه فاضلاب خصوصي و يا هر سيستم دفع ديگر بدست آورد.

2- رقوم لوله اصلي فاضلاب خروجي از ساختمان بايد با توجه به وضعيت شبكه فاضلاب شهري و چاله آدم رو آن خارج از ساختمان كه اين لوله فاضلاب بايد به آن متصل شود و يا چاله آدم رو دستگاه تصفيه فاضلاب خصوصي در محوطه مشخص شود.

2-7- تجهیزات و  وسایل مورد استفاده در جمع آوری فاضلاب

تجهیزات مورد نیاز برای جمع آوری فاضلاب ساختمان ها عبارتند از: وسایل بهداشتی (دست شویی، ظرف شویی و ...)، سیفون، لوله و اتصالات.

2-7-1- وسایل  بهداشتی

وسایل یا تجهیزات بهداشتی منازل شامل دست شویی، توالت، وان، زیردوشی، سینک ظرف شویی و لباس شویی و...می باشند. این وسایل شامل دو دسته هستند، یکی آنهایی که برای انتقال آبهای آلوده و مدفوع مورد استفاده قرار می گیرند مانند توالت ها و دیگری که برای انتقال آبهای زائد حاصل از شست و شو  و آماده سازی غذا، مورد استفاده قرار می گیرند مانند وان، زیر دوشی و سینک ظرف شویی.

جنس وسایل بهداشتی باید به گونه ای باشد که آنها را غیر قابل نفوذ کرده و نظافت آنها نیز به آسانی انجام شود. برخی از موادی که در ساخت این وسایل از آنها استفاده می شود عبارتند از : فولاد ضد زنگ(استیل)، مواد پلاستیکی مانند فایبرگلاس، چینی لعاب دار، سنگ و سرامیک.

کاسه توالت ها در دو نوع ایرانی و فرنگی وجود دارد. و هم چنین دست شویی ها را در دو نوع پایه دار و بدون پایه تولید می کنند.

نکاتی که در انتخاب وسایل بهداشتی باید مورد توجه قرار گیرند عبارتند از : راحتی نظافت، عملکرد مناسب، راحتی نصب، رنگ، شکل ظاهری، اندازه و قیمت.

2-7-2- نصب لوازم بهداشتی

1- لوازم بهداشتی در وضعیت تراز نصب گردد.

2- به دلیل لزوم رعایت مسائل دینی، باید توالت چه شرقی و چه غربی در امتداد شرقی غربی نصب شود. حتی المقدور باید شیر مخلوط توالت در سمت راست شخص باشد.

3- دستشویی،توالت غربی و دیگر لوازم بهداشتی که به دیوار نصب می شوند باید طوری به اجزای ساختمان متصل و محکم شوند که وزن این لوازم به لوله و اتصالات وارد نشود.

4- قطر دهانه تخلیه آب دستشویی باید دست کم     اینچ باشد.

5- فاصله محور دستشویی از سطح دیوار مجاور یا هر مانع دیگر نباید کمتر از 45 سانتیمتر باشد.

6-توالت غربی باید طوری نصب شود که فاصله محور آن از سطح دیوار مجاور یا هر مانع دیگری کمتر از 45 سانتیمتر و از محور لوازم بهداشتی دیگر کمتر از 76 سانتیمتر نباشد.جلوی توالت غربی باید دست کم 50 سانتیمتر تا دیوار یا در مقابل آن جای خالی پیش بینی شود.

7- کابین توالت غربی نباید کمتر از 90 سانتیمتر پهنا و 150 سانتیمتر درازا داشته باشد.

8- توالت شرقی باید طوری انتخاب شود که فاصله محور طولی آن از سطح دیوار مجاور یا هر مانع دیگر کمتر از 45 سانتیمتر و از محور طولی لوازم بهداشتی دیگر کمتر از 76 سانتیمتر نباشد.جلو توالت شرقی باید دست کم 50 سانتیمتر تا دیوار یا در مقابل آن جای خالی پیش بینی شود.

9- کابین توالت شرقی نباید کمتر از 90 سانتیمتر پهنا و 150 سانتیمتر درازا داشته باشد.

10- سطح کابین دوش باید دست کم 6/0 متر مربع باشد.فضایی که برای شیر ، جاصابونی، دستگیره و دیگر متعلقات لازم است باید خارج از اندازه های داده شده برای کابین دوش باشد.

11- دیوارهای اطراف کابین باید دست کم تا ارتفاع 80/1 متر با مواد آب بند و مقاوم در برابر نفوذ رطوبت ساخته شود و سطوح صاف و صیقلی و قابل شستشو باشد. 

جدول شماره(  2-2 ) ارتفاع نصب شير آلات و لوله هاي فاضلاب وسايل مختلف بهداشتي

 

شرح

شیر آلات

لوله فاضلاب

دستشویی با شیر مخلوط توکاسه دو پایه

 cm50

  cm 40

دستشویی با شیر مخلوط توکاسه تک پایه

 cm55

cm 40

ظرفشویی(با شیر مخلوط دیواری)

  cm105

cm 40

ماشین لباسشویی

  cm 75

cm 70

ماشین ظرفشویی

  cm 75

cm 70

فلاش والو

  cm 90

_

فلاش تانک(ارتفاع شیر پسیوار)

  cm 160

_

دوش(با زیر دوشی پیش ساخته)

  cm 100

_

دوش(بدون زیر دوشی پیش ساخته)

  cm 90

_

تی شور

  cm 60

_

شیر مخلوط توالت(شلنگی)

  cm 45

_

شیر تکی شلنگی

cm 60

_

ظرفشویی با شیر مخلوط توکاسه تک پایه

  cm 55

_

توالت فرنگی(ارتفاع شیر پسیوار)

  cm 45

_

شیر مخلوط وان

  cm 70

_

  ارتفاع نصب فلاش تانک تا کف تمام شده                                      cm 185

فاصله محور لوله فاضلاب توالت فرنگی از سطح تمام شده دیوار       cm  29

فاصله محور لوله فاضلاب توالت شرقی از سطح تمام شده دیوار      cm  25

فاصله فاضلاب دیواری بیده از سطح تمام شده دیوار                          cm  10

 

روش نصب تجهیزات بهداشتی منازل

وسایل بهداشتی را با توجه به نقشه جزییات و در موقعیت مشخص شده بروی نقشه نصب می نمایند.

برابر دستور العمل نشریه 6-128 سازمان مدریت و برنامه ریزی(نقشه جزئیات1 . 01. 201 M.D. )  دستشویی را در ارتفاع تعیین شده نصب و خروجی آن را به لوله فاضلاب موجود در دیوار متصل کرد. برای این کار ابتدا اقدام به نصب زیر آب بر روی دستشویی کرده و سپس سیفون موجود را نصب و توسط لوله رابط آن را به لوله فاضلاب متصل می کنیم. قسمت زیرین این نوع سیفون به منظور سهولت در نظافت قابل بازشدن است.

برای شستشوی کاسه توالت ایرانی دو روش وجود دارد:

1- استفاده از فلاش تانک.

2- استفاده از فلاش والو(شیر فشاری).

فلاش تانک را بعد از کاشی کاری بروی دیوار نصب کرده و خروجی آن را توسط لوله ای به کاسه توالت متصل می کنند در موقع استفاده با کشیدن اهرم آن، آب درون مخزن به داخل این لوله ریخته شده و پس از گذر از آن به درون کاسه توالت تخلیه می شود. فلاش والو، شیری است که در بالای کاسه توالت بروی لوله آب شهر نصب می شود، خروجی این شیر توسط لوله ای به کاسه توالت متصل می شود. با فشار دادن اهرم این شیر حجم زیادی از آب به درون کاسه توالت تخلیه می گردد، در بازار کار این شیر به سیفون فشاری معروف است. بروی بعضی از توالت های فرنگی نیز مخزن شست و شو نصب شده است.

  (نقشه جزئیات1 -02- 201 M.D-  ،    2 -02-201 - M.D   ،     1 03- 201 M.D - ،     1 – 06- 201 - M.D ) ) 

  سیفون: همان طوری که در بالا ذکر شد به منظور جلوگیری از ورود گازهای موجود در مجاری فاضلاب به داخل ساختمان از وسیله ای به نام سیفون استفاده می شود. زیرا ورود این گاز ها به داخل ساختمان علاوه بر تهدید سلامتی ساکنین ساختمان ،ایجاد بوی نامطبوع نیز می کند.

سیفون ها را با توجه به محل نصب، با شکل ها و جنس های مختلفی می سازند. متداول ترین سیفون ها از نظر شکل ظاهری عبارتند از : سیفون نوع p  یا شتر گلو و سیفون نوع   s  ، به شکلهاي زير  توجه نمایید.

Sifon%20-%20buissifon%20P-modelANd9GcSJvj48jL-9DshyfWYygJxcufSHmPj1sdap9ukXt69AfTA5tX795kAYBL4ANd9GcSaVIyIj_GPTi35aliibdO0l2anpWPDAckDXKZB5fG4b-KtEifg1kRiklnKjwhansgohe-sifon-za-lavabo-standardni-kupatilo_1416sifon-flexibil-d-40

هر بار که وسیله بهداشتی تخلیه شود، قسمتی از فاضلاب در انتهای سیفون باقی می ماند، مایع باقیمانده در سیفون را آب بندی می نامند و اندازه آن عبارت است از ارتفاع ستون آبی که بین سطح سرریز و عمق گلوی سیفون واقع شده است. این آب بندی مجرای ورودی و خروجی سیفون را از یکدیگر مجزا کرده و در نتیجه باعث جلوگیری از عبور گازهای بد بو از آن می شود.

سیفون ها حتی الامکان در نزدیک ترین محل به وسیله بهداشتی نصب می شود تا از کثیف شدن شاخه های ورودی سیفون جلوگیری شود.

آب درون سیفون ها به علت سیفوناژ، تبخیر و کشش لوله های مویین، ممکن است تخلیه شود که در نتیجه آب بندی سیفون از بین رفته و سیفون کارایی خود را از دست می دهد.

 

ريزه كاريهاي اتصال لوازم بهداشتی

1- فلاش تانک: لبه زیر دهانه ورود آب از شیر شناور به فلاش تانک باید دست کم 40 میلیمتر از لبه روی دهانه لوله سرریز آب از تانک بالاتر باشد.اتصال آب از شبکه لوله کشی توزیع آب آشامیدنی به فلاش تانک باید با نصب یک شیر قطع و وصل و یک شیر شناور مورد تأیید حفاظت شود.

2- فلاش والو: اتصال آب از شبکه لوله کشی توزیع آب آشامیدنی به فلاش والو با فاصله هوایی ، نصب یک شیر یکطرفه و یک خلأ شکن یا با نصب شیر یکطرفه دوتایی حفاظت شود.

3- شیرهای سرشلنگی : شیر سرشلنگی یا هر شبکه لوله کشی آبیاری که شیر سرشلنگی داشته باشد، نباید به لوله کشی توزیع آب آشامیدنی اتصال مستقیم داشته باشد.این اتصال باید با فاصله هوایی یا یک شیر یکطرفه و یک خلأشکن یا شیر یکطرفه دوتایی حفاظت شود.

2-7-2- لوله ها:

در شبکه جمع آوری فاضلاب ساختمان ها معمولاً از لوله هایی با جنس چدن، پی وی سی، سیمان آزبستی و فولاد گالوانیزه استفاده می شود که به منظور جمع آوری و هدایت فاضلاب و یا به عنوان لوله هواکش به کار می رود.

- لوله های چدنی: لوله های چدنی که در جمع آوری فاضلاب از آنها استفاده می شود، بر دو نوع است،  یکی لوله های

چدنی که یک سر آنها دارای توپی است و دیگری لوله های چدنی که دو سر آنها ساده و صاف است، در بازار کار این نوع لوله ها به کلاچ معروفند.

برای مقاوم کردن لوله های چدنی در مقابل زنگ زدگی، آنها را قیر اندود می کنند. لوله های چدنی در طول ها و قطرهای مختلفی تولید می شوند.

- لوله های پی وی سی( p.v.c ): پی وی سی مخفف نام مواد بکار رفته در ساخت این لوله هاست، این مواد پلی وینیل کلراید هستند.

این لوله ها در انواع مختلف تولید می شوند که در برابر فشارهای 4 تا 16 آتمسفر مقاومند. معمولاً در لوله کشی فاضلاب ساختمان های کوچک از نوع فشار ضعیف آنها استفاده می شود. از مزایای این نوع لوله ها می توان به سبکی وزن، مقاومت در برابر مواد شیمیایی و خورندگی، مقاومت الکتریکی و راحتی نصب آنها اشاره کرد.

این لوله ها در طول های 6 متری تولید می شوند و قطر اسمی آنها همان قطر خارجی آنهاست. در بازار کار، لوله های پی وی سی را پولیکا نیز گویند.

- لوله های سیمان آزبستی : این لوله ها از ملات سیمان و پنبه نسوز ساخته می شوند و معمولاً  از این لوله ها برای جمع آوری فاضلاب های ساختمان های بزرگ و شهرک ها استفاده می شود. سبکی وزن از امتیازات مهم این لوله ها به شمار می رود (وزن مخصوص حدود 2 گرم بر سانتی متر مکعب). مزیت دیگر این لوله ها مقاومت در برابر خوردگی است.

لوله های سیمان آزبستی مورد استفاده در لوله کشی فاضلاب از قطر 150 الی 1000 میلی متر تولید می شود مقاومت این لوله ها در برابر بار خارجی برای هر شاخه لوله به طول 5 متر معادل 18 تن است، این مقاومت مستقل از قطر لوله است.

- لوله های فولادی گالوانیزه: در قسمت هایی از لوله کشی فاضلاب ساختمان ها، ممکن است از این نوع لوله استفاده شود. این لوله ها را برای مقاومت در مقابل زنگ زدگی با آلیاژی از فلز روی پوشش می دهند. معمولاً این لوله ها را در طول های  6 متری تولید می کنند.

اتصالات(وصاله ها) : در لوله کشی فاضلاب به منظور تغییر جهت دادن لوله ها، اتصال شاخه های فرعی به اصلی (انشعاب گرفتن و تغییر قطر لوله کوچک به بزرگ)، بازدید داخل لوله ها، تميز کردن درون آن ها و یا افزایش طول لوله از اتصالات استفاده می شود.

2-8- نکات مهم در اجرای لوله کشی فاضلاب

1- لوله های افقی فاضلاب باید با شیب مناسب و یکنواخت نصب شوند. شیب بیش از حد باعث ازدیاد سرعت جریان فاضلاب شده، در نتیجه آب موجود در فاضلاب تخلیه و مواد جامد در لوله ها باقی می ماند و به مرور باعث گرفتگی لوله ها می شود. شیب کم نیز باعث عدم جریان فاضلاب شده و در نتیجه لوله ها مسدود می شود و مقدار شیب لوله کشی فاضلاب با توجه به نوع فاضلاب و طول مسیر بین 5/0 تا 4 درصد است. مناسب ترین شیب در لوله کشی فاضلاب ساختمان ها 2 درصد است.

2- لوله های فاضلاب را باید به وسیله بست های مخصوص مهار کرد.

3- حتی الامکان از اتصالات 45 درجه استفاده شود.

4- قبل از اتصال لوله قائم فاضلاب به لوله افقی، دریچه بازدید نصب شود، هم چنین در انتهای لوله های افقی نیز نصب آن ضروریست. محل دریچه بازدید باید در دسترس باشد.

5- لوله ها را باید تا حد امکان مستقیم و صاف نصب کرد و آن ها را زیر ساختمان عبور نداد. در صورت عبور آنها از زیر ساختمان باید آنها را با حداقل 15 سانتی متر بتن ساده پوشش داد و در صورتی که لوله ها در فاصله یک متری از پی و دیوار ها قرار دارند ، باید تا سطح زیر پی آنها را با بتن پوشاند.

6- براي خروج هوا و گازهاي آلوده ديگر داخل شبكه لوله كشي به فضاي خارج از ساختمان از ساختمان پيش بيني لازم بعمل آيد بدين منظور يك شبكه لوله كشي (VENT) به موازات لوله كشي فاضلاب بايد ايجاد گردد.

اين گازها كه همواره در پشت سيفون جمع شده اند، اگر از طريق لوله ونت خارج نشوند، با هر بار تخليه آب از سرويس بهداشتي در اثر تلاطم آب وارد محيط مي شوند. همچنين  وجود اين گازها پشت سيفون باعث مقاومت در تخليه آب مي گردد كه نهايتاً آب ريخته شده در سرويسها به سرعت خارج نمي شوند و مدتي كوتاه در آنها باقي مي مانند تا بتريج تخليه گردند. ضمناً چون فاصله لوله عمودي فاضلاب بعد از سيفون نسبت به فاصله سرويس تا سيفون بسيار بيشتر است، لذا در صورت نبود شبكه VENT ، عمل سيفوناژ اتفاق افتاده و آب موجود در سيفون تخليه مي گردد. در نتيجه براي جلوگيري از موارد ذكر شده و ايجاد مشكل براي ساكنين فاضلاب هر سرويس بهداشتي بايد بلافاصله بعد از سيفون به شبكه VENT وصل شود. لازم به ذكر است هيچگاه با ادامه لوله اصلي فاضلاب به بام بعنوان لوله ونت نمي توان شبكه فاضلاب را درست تهويه نمود.

7- با توجه به اينكه فاضلاب خروجي از آشپزخانه داراي مواد چربي مي باشد، اين مواد چربي روي ديوارة چاه و لوله هاي انتقال فاضلاب رسوب كرده و پس از مدتي سخت مي شود و باعث كاهش خاصيت جذب كنندگي چاه فاضلاب و كاهش قطر لوله فاضلاب مي گردد. ( لازم به ذكر است در صورتي كه از لوله هايي كه سطح داخلي صاف داشته باشند، استفاده گردد، ميزان رسوب روي لوله به مراتب كاهش پيدا خواهد كرد). لذا با توجه به تمام موارد ذكر شده، پيشنهاد مي گردد سيستم دفع فاضلاب آشپزخانه از سيستم دفع فاضلاب سرويسهاي ديگر كاملاً مستقل باشد.

8- لوله قائم انتقال فاضلاب به پايين ترين قسمت لوله كشي بايد تا جايي كه امكان دارد، مستقيم نصب شود و از بكاربردن دوخم خود داري شود.

9- به منظور تميز كردن و رفع گرفتگي لوله ها و فيتينگها دسترسي آسان و مناسب پيش بيني شود. بدين منظور حداقل در هر 15 متر از لوله هاي افقي 100 ميليمتري و كمتر بايد دريچه بازديد در محل مناسب نصب كرد. براي قطرهاي بيش از 100 ميليمتر هر 30متر يك دريچه بازديد لازم است و قطر دريچه بازديد براي لوله تا 100 ميليمتر بايد 10 سانتيمتر و براي لوله هاي بزرگتر از 100 ميليمتر  قطر دريچه مي تواند 10 سانتيمتر يا بيشتر باشد. هرگاه قطر لوله فاضلاب 250 ميليمتر و بيشتر باشد، به جاي دريچه بازديد بايد هر  45 متر يك منهول ساخته شود.

در داخل ساختمان در نقاط تغيير زاويه مسير بهتر است دريچه بازديد نصب كرد. البته بايد هنگام طراحي به نقاط خاص توجه شود و در صورت لزوم دريچه بازديد نصب گردد. همچنين در پائين ترين قسمت لوله قائم فاضلاب، قبل از زانوي

 پايين لوله بايد دريچه بازديد نصب نمود.

10- براي هر خانه يا آپارتمان مجاور هم نبايد از يك لوله فاضلاب قائم مشترك استفاده شود، شبكه ونت نيز بايد مستقل باشد.

11- پس از اجرای لوله کشی باید مدار لوله کشی را به منظور اطمینان از عدم وجود نشتی آزمایش کنیم. این آزمایش را می توان با آب، هوای فشرده و دود انجام داد که متداول ترین روش استفاده از آب است. روش کار بدین صورت است که تمام دهانه های باز را توسط توپی لوله فاضلاب می بندیم و آب را وارد لوله ها می کنیم تا کاملاً از آب پر شوند. محل اتصال ها را دقیقاً بازدید کرده و در صورت وجود نشتی باید به رفع عیب آن پرداخت و آزمایش را مجدداً تکرار کرد. در صورت مرتفع بودن ساختمان آزمایش لوله ها را در یک مرحله نباید انجام داد، زیرا فشار ستون آب آزمایشی در طبقات پایین زیاد می شود. در مورد این ساختمان ها آزمایش ها را قسمت به قسمت انجام می دهیم مثلاً هر طبقه یا هر دو طبقه جداگانه آزمایش می شود.  

2-9- توصيه هاي اجرائي نشريه شماره 128 سازمان مدريت و برنامه ريزي شیوه نامه اجرایی شبکه فاضلاب

- لوله کشی نباید در مسیرهایی که احتمال خطر شکستن و ضربه دیدن وجود دارد صورت گیرد.چنانچه این امر اجتناب ناپذیر باشد(مانند عبور لوله از داخل یا زیر دیوارها، عبور لوله از کف پارکینگ ها و ...) باید پیش بینی های لازم بعمل آید و با احداث کانال بتونی، پوشش مقاوم یا عبور دادن لوله از غلافهای مقاوم،مانند لوله های سیمانی و ...آنرا در برابر خطر شکستگی محافظت نمود.فاصله بین سطح خارجی لوله و سطح داخلی غلاف باید با مواد قابل انعطاف پر شود.

- شیب بندی لوله های فاضلاب با توجه به نقشه و طبق نظر مهندس طراح با توجه به استانداردهای لوله کشی اجرا شود.

- جهت رعایت اصول بهداشتی و جلوگیری از نفوذ گازهای حاصل از فاضلاب ها به داخل ساختمان برای کلیه وسایل بهداشتی و کفشورها، سیفون مناسب پیش بینی و نصب گردد.

- برای جلوگیری از نفوذ بوهای نامطبوع در داخل ساختمان باید از شبکه ونت استفاده شود.

- به علت قطور بودن و در مواردی قیر اندود بودن لوله های فاضلاب (بخصوص لوله های چدنی)از اجرای آن بصورت روکار ، در قسمتهایی از ساختمان که مناظر زشت بوجود می آید خوداری گردد و حتی المقدور از کانالهای پیش بینی شده و یا بغل ستون های کناری و نقاط خاص ساختمان که در معرض دید کمتری است استفاده شود.لوله کشی کف خواب ، در کف تمام شده ساختمان و یا زیر سقف مکانهایی مانند پارکینگها مجاز است.

- در واحدهای بهداشتی (توالت، حمام،آشپزخانه و غیره)اجرای لوله کشی کف خواب و قائم فاضلاب ، در زیر لایه عایق بندی رطوبتی(قیر گونی )انجام می شود.

- لوله های فاضلاب نباید به سقف یا دیوارهای گچی چسبیده باشند ، زیرا این اتصال صدا را تقویت می کند.

- لوله کشی آب باران در داخل ساختمان باید از لوله کشی فاضلاب بهداشتی کاملاً جدا باشد.لوله کشی آب باران داخل ساختمان،فقط در نقطه خروج از ساختمان، با تأیید ممکن است به لوله فاضلاب بهداشتی ساختمان متصل شود.

- فاضلاب خروجی از هر یک از لوازم بهداشتی باید بطور جداگانه و با واسطه سیفون به شاخه افقی فاضلاب یا لوله قائم متصل شود به جز موارد زیر:

الف- سیفون جزء یکپارچه با لوازم بهداشتی باشد.

ب- فاضلاب خروجی بطور غیر مستقیم به لوله کشی فاضلاب هدایت شود.

ج- لوله سرریز مخازن آب

حداقل مقدار شیب لوله های افقی فاضلاب برای لوله های با قطر نامی (   DN) متفاوت باید برابر ارقام زیرباشد:

 

 

قطر نامی( mm )

حداقل مقدار شیب(درصد)

100

2

125

5/1

150

5/1

 200 و بزرگتر

:1

 

 

 

 

 

 

 

 - اتصال دو لوله فاضلاب از دو دستگاه مقابل به یک شاخه افقی فاضلاب به صورت چهارراه مجاز نیست.

- دو شاخه افقی فاضلاب که به یک لوله قائم فاضلاب می ریزند نباید در یک نقطه به صورت چهارراه به آن متصل شوند.

- قطر لوله قائم فاضلاب باید تا جایی که امکان دارد در تمام طول ثابت بماند.

- لوله قائم انتقال فاضلاب به پایین ترین قسمت لوله کشی باید تا جایی که امکان دارد مستقیم نصب شود و از بکار بردن دوخم خودداری شود.

- برای دو خانه یا دو آپارتمان مجاور هم نباید از یک لوله فاضلاب قائم مشترک استفاده شود.

- در لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان استفاده از انواع اتصالهای زیر مجاز نیست:

الف- اتصال با سیمان و بتن

ب- اتصال با خمیرهای قیردار

ج- اتصال با رینگهای لاستیکی برای لوله های با قطر های متفاوت

د- استفاده از چسب برای اتصال لوله و فیتینگ پلاستیکی ناهمجنس

- زانوی پایین لوله قائم که فاضلاب را به لوله اصلی افقی پایین ترین قسمت لوله کشی می ریزد بایدبا نصب لوله ای بطول دست کم 250 میلیمتر و زانوی 45 درجه در دو طرف آن به صورت دوردار با شعاع بزرگ نصب شود.لازم بذکر است در فاصله زانوی پایین لوله فاضلاب ، تا یک متر فاصله ، هیچ شاخه افقی نباید به لوله افقی اصلی پایین ترین قسمت لوله کشی متصل شود.

شیب لوله های افقی باید تا حد ممکن یکنواخت باشد.اگر تغییرات شیب لازم باشد ، باید در محل تغییر شیب دریچه بازدید نصب شود و فضای کافی جهت رفع گرفتگی در نظر گرفته شود.

- تغییر سطح مقطع لوله باید تدریجی و با واسطه تبدیل صورت گیردو از تغییر ناگهانی سطح مقطع خودداری شود.

- لوله افقی فاضلاب بهداشتی یک واحد برای اتصال به لوله قائم فاضلاب نباید از واحد مجاور آن عبور نماید.

- از بکاربردن چهار راه در لوله های افقی و لوله های قائم باید خودداری شود.

- لوله ها باید به موازات سطوح دیوارها و کف و سقف ساختمان نصب شوند.

- لوله کشی باید طوری اجرا شود که بار اسکلت و سازه ساختمان یا انبساط ساختمان روی آن اثر نگذارد. در عبور لوله از

درزهای انبساط ساختمان ، اگر ناگذیر باشد، لوله باید قطعه انبساط استاندارد داشته باشد.

- در نقاطی که لوله در خاک دفن می شود و احتمال عبور وسایل حمل و نقل یا تحمل بار مخازن و تأسیسات سنگین وجود دارد، لوله باید در زیر بلوک بتونی یا داخل کانال بتونی محکم و ثابت شود.

2-10- تکیه گاه و ساپورت

لوله های چدنی قائم:

- تکیه گاه لوله های چدنی قائم باید از نوع گیره و پایه باشد(از پروفیل های فولادی یا چدنی)

- بست گیره ای لوله های چدنی قائم باید تا حد ممکن در لوله های سرکاسه دار نزدیک سر کاسه و در لوله های بدون سر کاسه نزدیک اتصال قرار گیرد تا از حرکت لوله جلوگیری شود.

لوله های فولادی گالوانیزه قائم:

- تکیه گاه، لوله های فولادی گالوانیزه قائم باید از نوع گیره ای،کورپی یا آویز باشد.

- اگر لوله عایق دار باشد، بست گیره ای یا کورپی باید لوله را محکم نگه دارد و عایق روی آن را بپوشاند.

- اگر لوله در معرض حرکات ناشی از انقباض و انبساط باشد، در حالت آویز بست باید بصورت گیره لوله را نگه دارد و آویز امکان حرکت لوله را بدهد.

لوله های چدنی افقی:

تکیه گاه لوله های چدنی افقی(سر کاسه دار و بدون کاسه)باید از نوع آویز،دیوار کوب،اسکلت فولادی،کورپی یا بستر ماسه ای (در صورت دفن در خاک)باشد.تکیه گاه باید به کمک قطعات چدنی یا فولادیبه اجزای ساختمان محکم شود.

لوله های فولادی گالوانیزه:

- تکیه گاه این لوله ها باید از نوع آویز،دیوار کوب یا اسکلت فولادی باشد.

- اتصال بست به لوله در تکیه گاه آویز باید از نوع گیره و در تکیه گاه دیوار کوب یا اسکلت فلزی باید از نوع گیره یا کورپی باشد.

- در مورد لوله های عایق دار، بست باید طوری به لوله عایق دار متصل شود که سبب پارگی و له شدن عایق نشود.در نقاط ثابت باید بست به لوله محکم متصل شود و عایق روی گیره یا کورپی قرار گیرد.اگر لوله عایق دار در معرض حرکات ناشی از انقباض و انبساط باشد، باید سطح خارجی عایق لوله و سطح داخل گیره یک لایه از ورق فولادی به ضخامت 5/1 میلیمتر و طول لوله حداقل 30 میلیمتر به منظور حفاظت از عایق قرار گیرد.

2-11- هواکش فاضلاب:

1- در جریان نصب لوله ها و دیگر اجزای لوله کشی باید مواظب بود که داخل لوله ها و فیتینگ ها از ذرات فلز،ماسه، خاک، مواد آب بندی و غیره کاملاً پاک باشد.

2- اتصال لوله هواکش به شاخه افقی فاضلاب باید با زاویه 45 درجه یا بزرگتر باشد.

3- شبکه ونت در واحد مجاور هم باید مستقل باشد.

2-12- آزمایش شبکه فاضلاب

1- آزمایش با آب

تمام دریچه های مجرای فاضلاب ساختمان را پیش از آزمایش باید بوسیله درپوشهای  آزمایشی لاستیکی شکل مسدود و آب بندی نمود. برای این منظور بهتر است سیستم را به چند بخش تقسیم نموده، هر بخش را جداگانه مورد آزمایش قرار داد. بخصوص در مورد ساختمان های مرتفع چون فشار ستون آب در طبقات پایین خیلی زیاد می شود آزمایش قسمت به قسمت اجرا میگردد. صلاح نیست لوله کشی بیشتر از 5 طبقه در یک مرحله آزمایش شود و همچنین ارتفاع ستون آب 3 متر کمتر نباشد. سپس یکی از مجراها را از آب پر کرده و تست را انجام می دهیم. لازم به توضیح است می بایست تست لوله تهویه نیز همزمان با تست لوله فاضلاب انجام شود. بدین منظور بهتر است از پشت بام شروع به تست کنیم. نقاط معیوب علامت گذاری شده و می بایست تعویض و اصلاح گردد.

2- آزمایش با هوا

 می توان مجرای فاضلابها را کاملاً آب بندی نموده و هوای فشرده توسط کمپسور از طریق درپوش آزمایش مجهز به یک شیر و یک گیج وارد مدار نمود و تا psi5  هوا تزریق کرد و محل اتصالات را با آب و صابون چک نمود. معمولاً از آزمایش با هوای فشرده فقط در شرایطی که روش تست با آب میسر نیست استفاده می شود. مثلاً در هوای خیلی سرد که احتمال یخ زدگی آب درون لوله ها وجود دارد.

2-13- اجرای چاه جاذب

1- محل دهانه چاه به طریقی مشخص شود تا در مواقع ضروری برای تعمیرات و یا تخلیه لجن بتوان بسهولت محل آنرا پیدا نمود.

 2- در نقشه تأسیسات بهتر است محل دقیق چاه ، عمق میله و حجم انباره آن تعیین گردد.

شیب لوله فاضلاب به قطر لوله آن بستگی دارد، اما آزمایش ها نشان می دهد مناسب ترین شیب 2 درصد می باشد، زیرا در لوله های افقی با شیب 2% سرعت جریان و ظرفیت تخلیه بهینه است و شیب در لوله های افقی از 4 درصد بیشتر نباشد.

اجزاء چاه جاذب

الف- دهانه: قسمت ورودی فاضلاب به چاه است که لوله های جمع آوری فاضلاب را در بخش قیفی شکل، به درون کف آن ریخته تا به میله هدایت شود.

ب- میله چاه: قطر میله چاه 8/0 تا 1 متر، و عمق آن را باید آنقدر حفاری کنند که به زمین شنی با قابلیت جذب زیاد آب برسند، عمق میله چاه بیش از 6 متر توصیه می شود.

ج- انبار چاه: پس از رسیدن به زمین شنی در جهت یا جهات مناسب انباره حفر می گردد. ارتفاع انباره حدود 5/1 متر و عرض آن 1 متر مناسب است. در ضمن به لحاظ ایجاد مقاومت بیشتر در برابر بارهای وارد بروی سقف انباره بهتر است قسمت فوقانی  انباره به صورت قوسی خاکبرداری شود. برای تعیین حجم انباره که بستگی به مقدار فاضلاب تولیدی، مواد تشکیل دهنده فاضلاب و میزان نفوذ پذیری زمین دارد نمیتوان عدد دقیقی ارائه نمود. اما به صورت تقریبی می توان توسط جدول زیر عمل نمود.

                جدول شماره (2-3  ) حجم انباره و نكات اجرائي چاه هاي دفع فاضلاب

 

حجم انباره

  نکات اببلجحجرایی چاه

نفر

حجم انباره به متر مکعب

10

50

1- محل چاه در ساختمان باید در فاصله مناسبی از پی و ستون ها قرار داشته باشد.

2- لوله ورودی به داخل چاه با زانو 90 درجه به صورت عمودی به طرف پایین نصب شود.

3- بعد از اتمام حفاری در میله چاه قطعات بتنی مناسب جاگذاری شود.

4- دهانه چاه آجرچینی گردد.

5- اجرای گلدان در قسمت دهانه برای جلوگیری از پاشیده شدن فاضلاب به جداره میله و خرابی آن ضرورت دارد.

6- لوله هواکش برای خروجی گازهای بدبو و مضر از چاه نصب گردد.

20

100

30

150

40

180

50

225

60

275

 

3- تأسيسات حرارتي و برودتي

انسان با تلاش چشمگير در راه بهبود محيط زيست خود مي كوشد تا شرايط زندگي را بهتر و راحت تر نمايد. يكي از مهمترين گامهايي كه در رسيدن به اين موضوع برداشته است، ايجاد تهويه مطبوع است. عواملي كه در تهويه مطبوع مدنظر هستند، عبارتند از: 1- كنترل دما. 2 – كنترل رطوبت. 3 – به جريان در آوردن هوا. 4 – پاكيزگي هوا.

 نخستين گام در جهت ايجاد تهويه امروزي، اختراع و تكميل سيستم هاي تأسيسات حرارتي به منظور گرم كردن هوا در فصل سرما بوده است. قدم دوم اختراع دستگاه هاي ايجاد برودت بوده كه در فصل گرما از آن ها براي خنك كردن هوا استفاده مي شود.

3-1- تأسيسات حرارتي

انسان براي گرم كردن محل زندگي خود در فصل سرما پيوسته به دنبال ساخت وسايل گرمازا بوده است. اولين وسايل استفاده مستقيم از هيزم و ذغال سنگ مي كرد، از عيوب اين وسايل امكان نشت دود و گازهاي حاصل از احتراق به فضاي داخل ساختمان، نياز به تعداد زيادي بخاري در ساختمان هايي نظير مدارس و مشكل ذخيره كردن و رساندن سوخت و همچنين مشكلات سرويس آن ها و احتمال آتش سوزي را مي توان نام برد.

امروزه به منظور رفع عيب هاي ذكر شده، از سيستم حرارت مركزي استفاده مي شود. در اين روش، حرارت مورد نياز ساختمان در محيطي به نام موتورخانه توليد شده و سپس توسط واسطه اي مانند آب يا بخار و يا هوا، اين حرارت به محيط مورد نظر منتقل مي شود.

انواع سيستم هاي حرارت مركزي از نظر سيال واسطه عبارتند از:

1 -  حرارت مركزي با آب گرم.  2 – حرارت مركزي با آب داغ.  3 – حرارت مركزي با بخار آب. 4 – حرارت مركزي با هواي گرم.

محاسبات بار حرارتي ساختمان

كليات- بمنظور تثبيت دماي دلخواه و مناسب در داخل ساختمان بايد ابتدا از ميزان تلفات حرارتي محل اطلاع حاصل نمود تا بتوان بر مبناي آن، ظرفيت وسايل حرارتي مورد نياز را بر آورد كرد، لذا محاسبه دقيق و صحيح تلفات حرارتي ساختمان در كيفيت عملياتي سيستم حرارت مركزي نقش اساسي و تعيين كننده اي خواهد داشت. در فصل زمستان حرارت داخل ساختمان از راه هاي مختلفي تلف مي شود كه عبارتند از:

1- تلفات حرارتی از جداره های ساختمان شامل دیوار، سقف،کف، در و پنجره.

2- تلفات حرارتی در نتیجه ورود هوای سرد خارج به داخل ساختمان، این تلفات حرارتی ممکن است از طریق تهویه اجباری هوای ساختمان و یا نفوذ هوای خارج به طور طبیعی از درزهای در و پنجره و غیره رخ دهد.

گاهي نيز ممكن است تلفات حرارتي منفي يا بعبارت ديگر اكتساب حرارتي داشته باشيم، كه اين در اثر حرارت توليدي از دستگاه هاي يا  لوازمي است كه در داخل ساختمان مورد استفاده قرار مي گيرند. اگر مقدار حرارت مكتسبه قابل توجه باشد، بايد محاسبات منظور گردد.

پس از محاسبه تلفات حرارتي ساختمان بايد آن را بنحوي جبران كنيم تا دماي اتاق ها و فضاهاي مورد نظر در حدود دلخواه و مناسب تثبيت شود. زماني مي توان ايجاد شرايط دمايي مناسب در داخل ساختمان را تضمين نمود كه بر روي تمام مراحل توليد و انتقال حرارت كنترل مدام صورت گيرد و بهترين طرق نيل بدين هدف، تمركز عمليات توليد حرارت در ساختمان است. پروسه توليد و انتقال حرارت در يك سيستم حرارت مركزي بدين صورت است كه گرماي لازم جهت جبران تلفات حرارتي ساختمان توسط يك ديگ در داخل اتاقي بنام موتورخانه، بر روي آب يا بخار سوار شده توسط لوله هاي ناقل به مبدل هاي گرمايي مستقر در اتاق ها از قبيل رادياتور يا كنوكتور منتقل مي گردد. ماده ناقل حرارت پس از انجام تبادل حرارتي در اتاق مجدداً به ديگ برگشت داده مي شود تا چرخه فوق بار ديگر تكرار گردد. تمام مراحل اين عمليات را  مي توان با وسايلي از قبيل ترموستات و غيره بطور مؤثر كنترل نمود. در بعضي از كشورها، مراكزي وجود دارند كه آبگرم يا بخار لازم براي گرمايش يك منطقه شامل دهها ساختمان را تهيه و توسط لوله هاي ناقل بدانجا منتقل نموده ساكنين آنها را از بخش اعظم مسائل گرمايش ساختمان آسوده مي سازند. سيستم هاي حرارت مركزي را از جنبه هاي زير مي توان طبقه بندي نمود:

1-                    از نظر ماده ناقل حرارت:  آبگرم، آب داغ، بخار، هواي گرم.

2-                    از نظر چگونگي توزيع گرما در اتاقها:  با جابجايي طبيعي هوا ( رادياتور – كنوكتور)، با جابجايي اجباري هوا  (فن كويل)، تشعشعي.

3-                    از نظر چگونگي گردش آب در سيستم:  با گردش طبيعي، با گردش اجباري (پمپ ).

نكاتي در مورد دستگاههای گرمایش و سرمایش

1- دستگاههای مکانیکی نباید در فضاهای با خطر نصب شوند.

2- دستگاهای با سوخت مایع یا گاز نباید در فضاهای زیر نصب شوند یا هوای احتراق را از این فضاها دریافت کنند. اتاق خواب، حمام، توالت، انباری ساختمان.

رعایت محدودیتهای بالا شامل موارد زیر نمی باشد:

1- بخاری یا آبگرمکن با سوخت مایع یا گاز که هوای احتراق را مستقیماً از خارج دریافت کند.

2- بخاری یا آبگرمکن گازی، با دود کش مستقیم به خارج که هوای احتراق را از محل نصب بگیرد و اتاق محل نصب به طور غیر عادی درزبند یا کاملاً بسته نباشد.

3- بخاری یا آبگرمکن با سوخت مایع یا گاز که هوای احتراق را از محل نصب بگیرد و در اتاق محل نصب دریچه ای با دمپر خود بسته شو، به خارج داشته باشد.

4- حجم اتاقی که دستگاهای با سوخت مایع یا گاز (جز دیگ آبگرم یا بخار) در آن نصب می شود، باید دست کم 12 برابر حجم دستگاه باشد.

5- حجم اتاقی که دیگ آبگرم یا بخار در آن نصب می شود، باید دست کم 16 برابر حجم دیگ باشد.

6- دستگاههایی که برای نصب در وضعیت ثابت نصب شده باشند باید در محل خود به طور پایدار و مطمئن بسته شود.

برای حفاظت کارکنان باید قسمت های متحرک دستگاه مانند چرخ طیار، بادزن، تسمه و دیگر اجزای مشابه با حفاظ فلزی مقاوم و مناسب پوشانده شوند.

اگر دستگاه به سقف آویخته شود فاصله زیر دستگاه تا کف نباید کمتر از 15 سانتیمتر باشد.

اگر دستگاه روی کف نصب می شود باید یک فونداسون به ارتفاع 8 سانتیمتر زیر آن قرار داد.

اگر دستگاه روی بام و با فاصله کمتر از 3 متر از لبه بام یا روی سطح دیگری که بیش از 75 سانتیمتر از زمین اطراف ارتفاع داشته باشد ، نصب شود، باید فضای سرویس اطراف دستگاه با نرده حائل حفاظت شود.

1- ارتفاع نرده محافظ نسبت به تراز محل نصب آن باید دست کم 100 سانتیمتر باشد.

2- نرده محافظ باید طوری ساخته شود که اندازه های سطوح باز آن کمتر از 40 سانتیمتر باشد. اتاقی که دستگاههای مکانیکی، از جمله دستگاههای با سوخت مایع یا گاز در آن نصب می شود، باید معبر بدون مانع و در ورودی داشته باشد که اندازه پهنای آن دست کم 100 و ارتفاع آن دست کم 200 سانتیمتری باشد.

در جلوی دستگاه و سمت سرویس آن باید سطحی دست کم برابر 75×75 سانتیمتر وجود داشته باشد. اگر دستگاه روی بام، یا اسکلتی بیش از 8/4 متر ارتفاع نصب می شود، باید در اطراف آن فضای سرویس طبق دستورالعمل کارخانه سازنده پیش بینی شود.

3-2- دستگاههاي برودتي

کولرهای آبی

نصب: انتخاب محل نصب کولر آبی باید براساس توصیه کارخانه سازنده و رعایت موارد زیر باشد.

1- کولر آبی نباید در محلی نصب شود که احتمال ورود هوای آلوده (ذرات گرد و غبار- گازهای زیان آور- بوهای نامطبوع) به آن وجود داشته باشد.

2- کولر آبی باید حداقل سه متر از هر دهانه دودکش، فاصله افقی داشته باشد، مگر آنکه دهانه دود کش دست کم 2 متر از سطح رویی کولر آبی بالاتر باشد.

3- کولر آبی باید دست کم 3 متر از هر دهانه هواکش فاضلاب ساختمان فاصله افقی داشته باشد، مگر آنکه دهانه هواکش فاضلاب دست کم 2 متر از سطح رویی کولر آبی بالاتر باشد.

4-                    فضای دسترسی و سرویس در اطراف کولر به میزان حداقل 60 سانتیمتر وجود داشته باشد.

 

 

arj2121a2

 

 

لوله کشی آب كولر:

1- تغذیه آب هر کولر آبی باید بوسیله شیر قطع و وصل مستقل انجام شود.

2- لوله و سرریز آب اضافی و همچنین تخلیه کولر آبی، اگر به شبکه فاضلاب وارد می شود، باید بصورت غیر مستقیم طرح و اجرا گردد.

3- اگر کولر آبی در تراس یا بالکن نصب می شود، پیش بینی کفشوی با قطر حداقل 2 اینچ در محل نصب الزامی است.

4- لوله تغذیه آب کولر باید به شیر قطع و وصل با اتصال بازشو مجهز باشد تا پس از پایان فصل گرما، به آسانی قابل باز کردن و تخلیه باشد.

5- کولر آبی نباید بالای معابر عمومی نصب شود، مگر آنکه در زیر آن سینی قطره گیر با لوله تخلیه ، به دور از این معابر، تعبیه شود.

اجرای کانالها:

- کانالها باید طبق نقشه و با اندازه های معین شده اجرا شود.

- هیچ منفذ و سوراخی و دهانه باز نباید در سیستم کانال کشی بماند.

- برای ثابت نگه داشتن کانالها در وضعیت مورد نیاز باید از ساپورتها و آویزها در نقاط مناسب به اجزای ساختمان متصل شود.

- فاصله دو تکیه گاه و آویز در کانال های فلزی نباید از 3 متر بیشتر باشد.

- کانالهایی که زیر زمین دفن می شود، باید به سمت نقطه تخلیه شیب داشته باشد.

- طول کانال فلزی کولر آبی که در معرض تابش مستقیم آفتاب باشد نباید از 2 متر بیشتر باشد. اگر چنانچه مورد فوق اجتناب ناپذیر باشد باید توسط عایق گرمایی در برابر تابش آفتاب حفاظت شود.

کانالهای قابل انعطاف:

کانالهای قابل انعطاف جهت اتصال به دریچه هوا یا اتصال به دستگاه صورت می گیرد.

- حداکثر طول کانالهای قابل انعطاف (فلزی یا غیر فلزی)نباید از 25/4 متر بیشتر باشد.

- دمای هوای داخل کانالهای قابل انعطاف (فلزی یا غیر فلزی)نباید از 120 درجه سانتیگراد بیشتر باشد.

آبگرمکن خانگی

الف- آبگرم کن نفت سوز با مخزن ذخیره

1- روی لوله ورود آب به آبگرمکن باید شیر قطع و وصل و شیر یکطرفه و روی لوله خروجی آب گرم باید شیر قطع و وصل نصب شود.

2- مخزن آب گرم باید به شیر اطمینان و شیر تخلیه مجهز باشد.

3- آبگرمکن باید به شیر اطمینان دما و فشار مجهز باشد.

4- نصب شیر و هیچ مانع دیگری روی لوله تخلیه شیر اطمینان مجاز نیست. انتهای لوله تخلیه شیر اطمینان باید بدون دنده باشد و تا 30 سانتیمتری کف اتاق محل نصب آبگرمکن ادامه یابد. اتصال مستقیم این لوله به شبکه لوله کشی فاضلاب ساختمان مجاز نیست.

5-                    آبگرمکن نفت سوز با مخزن ذخیره باید به کنترل کننده دما مجهز باشد.

14241

 

 

ب- آبگرمکن گازسوز با مخزن ذخیره

1- آبگرمکن گازسوز باید به شیر دستی قطع و وصل گاز و کنترل کننده خودکار گاز مجهز باشد.

2- ظرفیت ذخیره آبگرمکن باید دست کم برای واحد مسکونی یک خوابه 75 لیتر و دوخوابه 110 لیتر و سه خوابه 150 لیتر باشد.

3- روی لوله ورود آب سرد به آبگرمکن باید شیر قطع و وصل و شیر یکطرفه و روی لوله خروجی آبگرم باید شیر قطع و وصل نصب شود.

4- مخزن آبگرم باید به شیر اطمینان و شیر تخلیه مجهز باشد.

6-                    نصب شیر و هیچ مانعی روی لوله تخلیه شیر اطمینان مجاز نیست.

 

abgarmkon-n1

 

 

ج- آبگرمکن گازسوز فوری(ديواري) بدون مخزن ذخیره

1- ظرفیت این آبگرمکن ها باید دست کم برای واحد مسکونی یک خوابه و دو خوابه 12 لیتر در دقیقه و سه خوابه و بیشتر 19 لیتر در دقیقه باشد.

2-          آبگرمکن گازسوز فوری بدون مخزن ذخیره باید به شیر اطمینان، شیر خودکار قطع و وصل گاز، شمعک دائمی و فندک خودکار مجهز باشد.

I380X300_432684372237

 

تعویض و تخلیه هوا

در هر قسمت از فضای ساختمان که در اشغال انسان می باشد باید تعویض هوای مورد نیاز با توجه به نوع کاربری محیط وجود داشته باشدكه می بایست تعویض هوا طبیعی باشد. تعویض طبیعی هوا از دهانه های بازشو مثل در، پنجره، دریچه، شبکه و غیره میسر می شود. دهانه های بازشو می بایست 3 متر فاصله افقی از دهانه های تخلیه هوا از جمله دودکش، هواکش و هواکش فاضلاب داشته باشد، مگر آنکه دهانه تخلیه هوا حداقل یک متر بالاتر باشد.

تخلیه هوا نباید در داخل رایزرها، راهروهای آدم رو  و غیره قرارگیرد.

دهانه هوای دریافتی از بیرون باید حداقل 3 متر از ساختمان های همجوار و معابر عمومی فاصله افقی داشته باشد.

سطح بازشوی دهانه هر فضا به هوای خارج باید حداقل 4 درصد سطح زیربنای آن فضا باشد.

اگر دهانه بازشو فضا مستقیماً به خارج راه نداشته باشد و از فضای مجاور تهویه طبیعی شود، میبایست دهانه های بین این دو فضا حداقل 8 درصد زیر بنای فضا و همچنین نباید از 2 متر مربع کمتر باشد.

 

 

3-3-گازرسانی

نکات کلی در مورد لوله کشی گاز

الف- تنظیم کننده فشار و کنتور

1- تنظیم کننده فشار گاز باید در فضای باز نصب شود.

2- کنتور باید در داخل محدوده ملک مشترک حتی الامکان بلافاصله پس از تنظیم کننده فشار گیرد.

3- ارتفاع نصب کنتور بر روی دیوار تا کف زمین باید حدود 5/1 متر باشد.

4- در زمان اجرای سیستم لوله کشی گاز باید در محلی که برای نصب کنتور در نظر گرفته شده است، یک مهره و ماسوره یا فلنج روی سیستم لوله کشی نصب شود تا در زمان نصب کنتور در این محل مشکلی از نظر لوله کشی پیش نیاید.

5- فاصله کنتور از منابع تولید اشتعال از قبیل کوره، آبگرمکن باید حداقل یک متر باشد.

7-                    فاصله کنتور از سیمهای برق که روی کار نصب شده اند باید حداقل 10 سانتیمتر و از کنتور برق 50 سانتیمتر باشد.

ketab naqshe kshi gas

Gas Line

 

 

ب- شیرها

1- شیرهایی که در لوله کشی گاز بکار می روند باید از نوع برنجی ربع گرد توپکی باشد.

2- شیر اصلی مصرف در لوله کشی گاز ساختمان باید بلافاصله بعد از کنتور نصب شود.

3-         در ساختمان های دارای بیش از یک واحد مسکونی باید بر روی لوله انشعاب هر واحد در محل مناسب و در دسترس یک شیر برای قطع سریع و کامل جریان گاز نصب شود.

4-                 فواصل نصب شیر مصرف کننده از زمین و دستگاههای گاز سوز باید مطابق جدول زیر باشد:

دستگاه گاز سوز

فاصله شیر از کف زمین

برحسب cm))

فاصله شیر از دستگاه گاز سوز

برحسب cm))

آبگرمکن دیواری

120 الی 150

_

آبگرمکن زمینی

30 الی 40

30( از بدنه آبگرمکن)

اجاق گاز

90 الی 110

10 الی 30( از بدنه)

بخاری

30 الی 40

حداقل 20( از بدنه)

دیگهای حرارتی

 30 الی 60

50 الی 70 از مشعل

روشنایی

حداقل 170

_

شومینه

30 الی 40

80 الی 120 (از دودکش)

 30 ( از دیوار شومینه)

 

5- حداقل فاصله شیر چراغ روشنایی از سقف 80 سانتیمتر و از کف 170 سانتیمتر در نظر گرفته شود.

6- شیرهای مصرف کننده نباید داخل کابینت و یا محفظه دربسته قرار گیرد.

7-در محل هایی که شیر گاز در مجاورت کلید و پریز برق قرار می گیرد، شیرگاز باید در ارتفاع حداقل 10 سانتیمتر بالاتر نصب شود.

ج- مشخصات مواد و مصالح مصرفی

1- لوله های فولادی:

- لوله های مورد استفاده در لوله کشی گاز باید از جنس فولاد سیاه باشد و می تواند بدون درز یا درز دار باشد. همچنین سطح بیرونی لوله ها باید صاف و هموار و سطح درونی لوله ها باید متناسب با فرآیند ساخت باشد ( مطابق استاندارد 3360).

151084_6d85b

 

2- لوله های قابل انعطاف (شیلنگ) برای اتصال وسایل گازسوز:

2-1- جنس این لوله ها باید از نوع لاستیک مصنوعی تقویت شده تا قطر حداکثر 16 میلیمتر باشد.

2-2- حداکثر طول لوله لاستیکی برای اتصال وسایل گازسوز به لوله کشی گاز (شیر مصرف)باید 120 سانتیمتر باشد.

3- اتصالات فولادی و دنده ای:

3-1- در اجرای لوله کشی گاز چنانچه لوله کشی تو کار باشد، باید از اتصالات جوشی فولادی بدون درز و در صورتی که لوله کشی رو کار باشد، می توان از اتصالات جوشی درز دار استفاده کرد.

3-2- چنانچه لوله کشی رو کار باشد، می توان از اتصالات دنده ای تا قطر 2 اینچ از نوع فولادی استفاده کرد.

 12619-MedPic

 

د- لوله کشی

1- انشعابهای فرعی:

تمام انشعابهای فرعی باید از بالا و یا از پهلوی لوله کشی افقی گرفته شود.

محفظه تجمع ذرات داخلی لوله:

 

62fef116-e585-4fed-8ca2-2c575eb54565

 

در مواردی که طول لوله بالارونده 15 متر یا بیشتر( ساختمان های پنج طبقه یا بیشتر ) باشد، باید در پایین ترین قسمت آن یک سراهی نصب شود که طول قسمت پایین آن حداقل 10 سانتیمتر باشد تا ذرات داخل لوله در این محفظه جمع شده و باعث مسدود شدن مسیر نشود. دهانه زیر این سه راهی باید مسدود باشد.

در مکانهایی زیر روشنایی نباید نصب شود:

1- در فضای آزاد                                        6- روبروی دریچه کولر

2- اتاق خواب                                             7- روی ستون ما بین دو پرده

3- حمام و رختکن                                        8- بالای بخاری

4-  انباری                                                  9- توالت

5- پاسیو                                                    10- خانه هایی که فقط دارای یک خواب می باشد، مانند سوئیت

- نصب روشنایی در فاصله کمتر از یک متر از پنجره و پرده مجاز نمی باشد.

3- خم کردن لوله:

برای تغییر مسیر مستقیم لوله های فولادی باید از اتصالات مناسب استفاده نمود، مگر آنکه خم کردن لوله در محل نصب اجتناب ناپذیر باشد که در این حالت خم کردن لوله باید فقط با استفاده از دستگاه لوله خم کن انجام شود.

4- لوله کشی روکار:

4-1- در لوله کشی روکار تا قطر 2 اینچ می توان از اتصالات دنده ای یا جوشکاری برقی انجام داد، ولی برای لوله کشی های بالاتر از 2 اینچ باید از جوشکاری برقی استفاده شود.

4-2- در این نوع لوله کشی برای حفاظت لوله باید ابتدا چربی زدایی و زنگ زدایی گردیده و سپس با یک لایه ضد زنگ و یک لایه روغنی ، رنگ آمیزی شوند.

 

5- لوله کشی توکار:

5-1- در اجرای لوله کشی توکار فقط باید از اتصالات جوشی بدون درز و با روش جوشکاری برق استفاده شود.

5-2- در صورتی که لوله های گاز با سایر لوله های تأسیساتی و کابل برق در یک کانال عمودی قرار گیرند، باید لوله های گاز حداقل 10 سانتیمتر با سایر لوله ها و کابلها فاصله داشته باشد. همچنین بالا و پایین کانال باید به هوای آزاد راه داشته باشد.

5-3- چنانچه لوله گاز در داخل کانال افقی مستقلی قرار داشته باشد، باید این کانال با ماسه خشک پر شود.

5-4- عبور لوله های توکار از داخل و یا دهانه چاه آب و فاضلاب ممنوع است.

5-5- عمق لوله های توکار در حیاط و امثال آن باید حداقل 40 سانتیمتر باشد که پس از ریختن خاک نرم حداقل به ضخامت 10 سانتیمتر زیر لوله و 15 سانتیمتر روی لوله، یک ردیف موزائیک قرار داده شود و سپس روی موزائیک تا سطح زمین با خاک معمولی پر و کف سازی شود.

5-6- لوله های گاز تو کاری که بوسیله مصالح ساختمانی پوشیده می شود، باید از سایر لوله های تأسیساتی و کابل برق حداقل 10 سانتیمتر فاصله داشته باشد. در صورتی که در تقاطع لوله های گاز با سایر لوله های تأسیساتی یا کابل برق، حفظ فاصله فوق مقدور نباشد، باید لوله گاز را از سایر لوله ها بوسیله عایق حرارتی و از کابل برق به وسیله غلاف پی وی سی یا انواع دیگر جدا نمود.

5-7- در مواردی که لوله بطور قائم از سقف عبور می کند، نصب غلاف با قطر یک سانتیمتر از قطر لوله الزامی است و دو انتهای غلاف باید با لاستیک مسدود شود.

5-8- به منظور جلوگیری از زنگ زدن لوله های توکار و محافظت آنها در برابر خوردگی ابتدا  باید چربی زدایی و زنگ زدایی شده و سپس با رعایت مراحل زیر نوارپیچی شود:

5-8-1- قبل از اقدام به نوار پیچی باید سطح لوله بوسیله چسب پرایمر کاملاً پوشانده شود.

5-8-2- پس از خشک شدن چسب پرایمر تا حدی که اگر به آهستگی به آن انگشت زده شود، اثر انگشت بر روی آن نماند، باید نوار پیچی  با روی هم پیچی 50 درصد انجام شود. به این ترتیب که هر دو نوار 50 درصد عرض دور قبلی را بپوشاند.

5-8-3- در صورتی که نوار پیچی لوله ها قبل از جوشکاری انجام شده باشد، در این صورت باید نوار پیچی سر جوش ها و اتصالات بوسیله نوار نرم مخصوص سر جوشها و اتصالات انجام شود.

5-8-4- در صورت عبور لوله از نقاط مرطوب و یا عبور از نقاطی که در تماس با آب قرار می گیرد، باید نوار پیچی با یک لایه اضافه انجام شده  و جمعاً دو لایه نوار پیچی با روی هم پیچی 50 درصد صورت گیرد.

 

آزمایش شبکه گاز

 

Water_Pressure_Regulator

 

قبل از اینکه لوله کشی گاز داخل ساختمان به تجهیزات گازسوز متصل شده و مورد استفاده قرار گیرد، برای حصول اطمینان از عدم نشت لوله ها آزمایش صورت گیرد. لازم به توضیح است آزمایش باید قبل از پوشانیدن لوله انجام شود. برای این منظور از هوا یا ازت استفاده می شود. فشار آزمایش باید  psi 10باشد و از فشار سنج رنج (15 تا 0)استفاده شود که بتوان افت فشار جزئی در اثر نشت را براحتی مشاهده کرد. مدت این آزمایش حداقل 24 ساعت بدون هیچ افت فشار می باشد.

بعد از باز کردن جریان گاز در سیستم لوله کشی گازرسانی می توان دو روش را جهت تست و نشت یابی استفاده کرد.

- با توجه به کنتور گاز تمام شیرهای مصرف گاز بسته شود و 15 دقیقه بعد کنتور از نظر کارکرد بررسی شود.اگر چنانچه کنتور مصرف هر چند جزئی را نشان دهد، دلیل بر نشت در لوله ها می باشد.

- می توان توسط فشار سنج با فشار حداکثر 250 میلیمتر ستون آب افت فشار لوله را بررسی نمود.

بدیهی است مسائل مطرح شده در این شیوه نامه، صرفاً در مورد ساختمان و مواردی است که در اکثریت پروژه های استانها مشاهده شده است، و برای اطلاع کاملتر لازم است خواننده به مراجع و استانداردهای جاری مراجعه نماید.

 

 




   آیات و روایات
   در مكتب امام
   سد طالقان
   سدهاي بزرگ ايران
   سيل
   جمعيت ايران
   سونامی
   گیاهان داروئی
   دارواش
   فرسایش
   درختکاری
   مرتع و مرتعداری
   عطر و اسانس گیاهان
   نانو تکنولوژی
   انرژی های نو
   انرژی هسته ای
   کودهای شیمیایی
   سم
   باران اسیدی
   باران مصنوعی
   ممیزی مراتع
   مصالح ساختمانی
   پیوند
   قوانین
   حقوق آب
   بازیافت 1
   بازیافت 2
   حفظ یا تغییر اراضی کاربری
   حریم و مرتع حریم روستایی
   تاسیسات ساختمان